Burak ASİLİSKENDER
(İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye)
Ahsen ÖZSOY
(İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye)
Yıl: 2010Cilt: 9Sayı: 1ISSN: 1303-7005 / 1307-1645Sayfa Aralığı: 31 - 42Türkçe

103 7
Cumhuriyet sonrası Kayseri'de modernleşme: mekansal ve toplumsal değişim
Cumhuriyet sonrası modernleşme deneyiminin, siyasal olarak yeni bir yapılanma niteliği taşımasının ötesinde, mekânsal ve toplumsal kimliği etkileyen değişimler içerdiği söylenebilir. Yaşama alışkanlıklarının ve biçimin her alanında yenilenme içeren devrimler ile ‘modern’ kimliğin inşası hedeflenmiştir. Bu kapsamda, devletin değişim ve kalkınma hedeflerini bir araya getirerek kurduğu sanayi yerleşkeleri, Anadolu kentlerindeki mekânsal ortamın ve toplumsal yapının yenilenmesine katkı sağlamıştır. Kayseri, devletin -bu amaçla- ilk sanayi yatırımlarını gerçekleştirdiği kenttir. Ülkenin ilk ağır sanayi yatırımı olarak kurulan Tayyare (uçak) Fabrikası (1926), devlet merkezli yapılanmanın ilk örneği Sümerbank Bez Fabrikası (1935) ve Şeker Fabrikası (1955), yarattıkları iş olanakları ve barınmadan eğitime sundukları hizmetler ile kentleşme sürecini, konutun biçimi ile üretimini ve sosyal ortamı etkilemişlerdir. Özellikle lojmanlar ve çevrelerinde çalışanlarınca kurulan kooperatifler ile devam eden konutlar, ortaya çıkardıkları biçimsel ve kurgusal farklılık ile kentin gelişimine ve kimliğin değişimine yön vermiştir. Modernlik olgusunun birey merkezli tartışmaları, içerdiği farklılık arayışı ve ortaya çıkardığı kriz hali ile devletin sanayi yatırımlarını kurarken ve işletirken ortaya koyduğu yöntem arasındaki çelişki, Türkiye Modernleşmesi’nin kendine has bir deneyim olarak kavranmasını gerektirmektedir. Bu bakışla çalışma kapsamında, Türkiye’de Cumhuriyet’in ilanı sonrası modernleşme deneyimine bağlı olarak, Kayseri’de devlet tarafından kurulmuş bu üç işletme ve çevrelerinde gelişen konut yerleşimlerinin, kentteki modernleşme sürecine, mekânsal ve toplumsal değişime etkilerinin incelemesi amaçlanmıştır.
Sosyal > Siyasi Bilimler
Sosyal > Sosyoloji
DergiDiğerErişime Açık
  • Batur, A., (1998). 1925-1950 Döneminde Türkiye Mimarlığı, 75 Yılda Değişen Kent ve Mimarlık içinde, 209-234, ed. Sey, Yıldız, Tarih Vakfı, İstanbul.
  • Berkes, N., (2002). Batılıcılık, Ulusçuluk ve Toplumsal Devrimler, Kaynak, İstanbul.
  • Bilgin, İ., (1998). Modernleşmenin ve Toplumsal hareketliliğin Yörüngesinde Cumhuriyet'in İmarı, 75 Yılda Değişen Kent ve Mimarlık içinde, 255- 272, ed. Sey, Tarih Vakfı, İstanbul.
  • Hardt, M., Negri, A., (2003). İmparatorluk, Çev. Yılmaz, A., (5. Basım; 2001) Ayrıntı, İstanbul.
  • Göle, N., (2004). Modern Mahrem, Medeniyet ve Örtünme, Metis, İstanbul.
  • Keyder, Ç., (2004). Ulusal Kalkınmacılığın İflası, Metis, İstanbul.,
  • Marcuse, H., (1999). Reason and revolution: Hegel and rise of social theory, Humanity Books, New York.
  • Sey, Y., (2005). To house the new citizens: housing policies and mass housing, in Modern Turkish Architecture, 159-183, Ed. Holod. R., Evin, A., Özkan, S., Chamber of Architects of Turkey, Ankara.
  • Tekeli, İ., (1980). Türkiye’de kent planlamasının tarihsel kökleri, Türkiye’de İmar Planlaması içinde, 80-112, ODTÜ Yayınları, Ankara.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.