Servet ERDEM
(Bilkent Üniversitesi, Türk Edebiyatı Bölümü, Ankara, Türkiye)
Yıl: 2010Cilt: 11Sayı: 88ISSN: 1300-3984 / 2146-8087Sayfa Aralığı: 33 - 37Türkçe

215 6
Atasözlerinde metaforların işleyişi
Metaforların atasözlerinde nasıl işlediği üzerine yapılan bu çalışma, metafor gibi anlamın örtülmesini sağlayan bir edebi sanatın atasözlerinde neden kullanıldığı sorusuna yanıt getirmeyi amaçlamaktadır. “Seçme” ve “yer değiştirme” işlemi olarak tanımlanan metafor, bir örtmeyi- anlamın örtülmesi- beraberinde getirir ve iletinin karşıdakine hemen, etkili bir şekilde aktarılmasını amaçlayan atasözleri için bu ilginç bir durumdur. Metaforların atasözlerinde kullanım nedenleri, onların bu söz formlarında nasıl işlediklerini de ortaya koymaktadır. Metaforun atasözlerindeki kullanımının şiirdekiyle karşılaştırmalı olarak incelenmesi bu iki alandaki kullanımın birbirinden farklı olduğunu göstermektedir. Atasözlerindeki metaforlar, bir gelenek içinden gelmezler. Denilebilir ki her metafor burada tek kullanımlıktır. Bu nedenle, atasözlerindeki metaforların çözülmesi atasözünün kullanıldığı bağlama -sosyal duruma- göre olacaktır. Atasözlerindeki metaforlar, bir gösteren ve gösterilen ilişkisiyle işlemektedir; ancak burada “gösteren”in işaret ettiği “gösterilen” kümesi klasik şiirde olduğundan çok daha geniştir. Böylelikle atasözlerinde metafor kullanımı bu özlü söz formlarının daha fazla durum için kullanılabilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmaya göre, atasözlerinde metafor kullanımının iki büyük nedeni vardır: biri “söz ekonomisi” ve diğeri “etkinin güçlendirilmesi”.
Sosyal > Folklor
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Aksoy, Ömer Asım. Atasözleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1978.
  • Baldick, Chris. Oxford Concise Dictionary of Literary Terms. New York: Oxford University Pres, 2004.
  • Cuddon, J. A. the Penguin Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. Third Edition, 1992.
  • Elçin, Şükrü. “ Atalar Sözü” . Türk Dünyası El Kitabı. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1998.
  • Jakobson, Roman. “Two Aspects of Language and Two Types of Aphasic Disturbances”. F u n - damentals of Language. The Hague: Mounton Publishers, 1980.
  • Parla, Jale. “Sunuş: Yirminci Yüzyılda Edebiyat Eleştirisi ve Terry Eagleton”. turkoloji.cu.edu. tr/YENI%20TURK%20EDEBIYATI/parla. pdf?ref...Com
  • Röhrich, Lutz ve Wolfgang Meider. “Modern Dilde Kullanılan Atasözlerinin Biyolojisi”. Çev. Ali Osman Öztürk ve Ali Baykan. Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar. Eker, Gülin Öğüt ve diğerleri. Ankara: Milli Folklor Yayınları, 2003.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.