Korkan KARACAOĞLU
(Nevşehir Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, Nevşehir, Türkiye)
Y.Soner GÜNEY
(Nevşehir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Nevşehir, Türkiye)
Yıl: 2010Cilt: 9Sayı: 34ISSN: 1300-0845 / 1300-0845Sayfa Aralığı: 137 - 153Türkçe

122 2
Öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının, örgütsel vatandaşlık davranışları üzerindeki etkisi: Nevşehir ili örneği
Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki ve etkileşimin belirlenmesinden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemini Nevşehir İl Merkezinde bulunan dokuz ortaöğretim okulunda çalışan toplam 206 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada kullanılan veriler, iki ölçekten oluşan anket yardımı ile toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasında pozitif yönde fakat düşük bir ilişkinin olduğu, regresyon analizi sonuçlarına göre ise, eğitim çalışanlarının örgütsel vatandaşlık davranışlarının ortaya çıkmasında, örgütsel bağlılığın boyutlarından duygusal bağlılık ve normatif (minnet) bağlılık boyutlarının etkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışanların örgütsel vatandaşlık davranışının demografik değişkenlerden yaşa göre, örgütsel bağlılığın ise görev yapılan okullara göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • [1] DiPaola, M.F.; Tarter, C.J. & Hoy, W.K. (2005). Measurfhg Organizational Citizenship of Schools: The OCB Scale, (Eds.: Hoy, W. & Miskel, C.). Educational Leadership and Reform. Greenwich, CN: Information Age Publishing, 319-341.
  • [2] Polat, S. (2007). Ortaöğretim Öğretmenlerinin Örgütsel Adalet Algıları, Örgütsel Güven Düzeyleri ile Örgütsel Vatandaşlık Davranışları Arasındaki İlişki. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
  • [3] Ward, E. A & Davis, E. (1995). The Effect of Benefit Satisfaction on Organizational Commitment. Compensation and Benefits Management. 11(3), 35-40.
  • [4] Casal, J.C, (1996). Shoot for the 'stars'. Journal of Health Care Marketing, 16(2), 22-26.
  • [5] Feather, N.T. & Rauter, K. (2004). Organizational Citizenship Behaviors in Relation to Job Status, Job Insecurity, Organizational Commitment and Identification, Job Satisfaction and Work Values. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 77(1), 81-94.
  • [6] Gürbüz, S. (2006). Örgütsel Vatandaşlık Davranışı İle Duygusal Bağlılık Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(1), 48-75.
  • [7] Özaslan B.Ö.; Acar, A.B. & Acar, A.C. (2009). Duygusal Zeka ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Arasındaki İlişkinin İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma. İ.Ü.İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, (64), 98-111.
  • [8] Organ, D.W. (1988). Organizational Citizenship Behavior, The Good Soldier Syndrome. Lexington, MA: Lexington Books.
  • [9] Kidwell, R.E.; Mossholder, K.W. & Bennett, N. (1997). Cohesiveness and Organizational Citizenship Behavior: A Multilevel Analysis Using Work Group and Individuals. Journal of Management, 23(6), 775-793.
  • [10] Brief, A.P. & Motowidlo, S.J. (1986) Prosocial Organizational Behaviors. Academy of Management Review, 11 (4), 710-725.
  • [11] George, J.M. (1991). State or Trait: Mood on Prosocial Behaviors at Work. Journal of Applied Psychology. 76(2), 299-307.
  • [12] Organ, D.W. (1990). The Motivational Basis of Organizational Citizenship Behavior. Research in Organizational Behavioral, 12(1), 43-72.
  • [13] Graham, J.W. (1991). An Essay on Organizational Citizenship Behavior. Employee Responsibilities and Rights Journal, 4(4), 249-270.
  • [14] Schnake, M. (1991). Organizational Citizenship: A Review, Proposed Model, and Research Agenda. Human Relations, 44(7). 735-759.
  • [15] Bateman T.S. & Organ D.W. (1983). Job Satisfaction and The Good Soldier: The Relationship Between Affect and Employee "Citizenship. Academy of Management Journal, 26(4). 587-595.
  • [16] Baron, J. (2000). Thinking and Deciding. 3th. Ed. Cambridge: Cambridge University Press.
  • [17] Bolino, M.C. (1999). Citizenship and Inipresion Management: Good Soldiers or Good Actors? Academy of Management Review, 24(1), 82-98.
  • [18] George, J.M. & Brief, A.P. (1992). Feeling Good-Doing Good: A Conceptual Analysis of the Mood at Work - Organizational Spontaneity. Relationship Psychological Bulletin, 112(2), 310-329.
  • [19] Moorman, R.H. & Blakely, G.L. (1995). Individualism-Collectivism as an Individual Difference Predictor of Organizational Citizenship Behavior. Journal of Organizational Behavior. 16(1), 127-142.
  • [20] Podsakoff, P.M. & MacKenzie, S.B. (1994). Organizational Citizenship Behavior and Sales Unit Effectiveness. Journal of Marketing Research, 31(3) 351-363.
  • [21] Podsakoff, P.M.; MacKenzie, S.B. & Bommer, W.H. (1996). Transformational Leader Behaviors and Substitutes for Leadership as Determinants of Employee Satisfaction, Commitment, Trust, and Organizational Citizenship Behaviors. Journal of Management, 22(2), 259-298.
  • [22] Podsakoff, P.M.; MacKenzie, S.B.; Moorman, R.H. & Fetter, R. (1990). Transformational Leader Behaviors and Their Effects on Followers' Trust in Leader, Satisfaction, and Organizational Citizenship Behaviors. Leadership Quarterly, 1(2), 107-142.
  • [23] Smith, C.A.; Organ, D.W. & Near, J.P. (1983). Organizational Citizenship Behavior: Its Nature and Antecedents. Journal of Applied Psychology, 68(4), 653-663.
  • [24] Organ, D.W. (1997). Organizational Citizenship Behavior: Ifs Construct Clean-Up Time. Human Performance, 10(2), 85-97.
  • [25] Chattopadhyay, P. (1999). Beyond Direct and Symmetrical Effects: The Influence of Demographic Dissimilarity on Organizational Citizenship Behavior. Academy of Management Journal, 42(3), 273-287.
  • [26] Deluga, R.J. & Perry, J.T. (1994). The role of subordinate performance and Ingratiation in Leader-Member Exchanges. Group and Organization Management, 19(1), 67-86.
  • [27] Moorman, R.H. (1991). Relationship Between Organizational Justice and Organizational Citizenship Ö'tehavior: Do Fairness Perceptions Influence Employee Citizenship? Journal of Applied Psychology, 76(1), 845-855.
  • [28] Moorman, R.H. (1993). The Influence of Cognitive and Affective Based Job Satisfaction Measures on the Relationship Between Satisfaction and Organizational Citizenship Behavior. Human Relations, 46(6), 759-775.
  • [29] Niehoff, B.P. & Moorman, R.H. (1993). Justice as a Mediator of the Relationship Between Methods of Monitoring and Organizational Citizenship Behavior. Academy of Management Journal, 36(3), 527-556.
  • [30] Tansky, J.W. (1993). Justice and Organizational Citizenship Behavior: What is the Relationship? Employees Responsibilities and Rights Journal, 6(3), 195-207.
  • [31] Witt, L.A. (1991). Exchange Ideology as a Moderator of Job Attitudes—Organizational Citizenship Behavior Relationships. Journal of Applied Social Psychology, 21(18), 1490-1501.
  • [32] İşbaşı, J.Ö, (2001). Çalışanların Yöneticilerine Duydukları Güvenin ve Örgütsel Adalete İlişkin Algılamalarının Vatandaşlık Davranışının Oluşumundaki Rolü. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 51-73.
  • [33] Graham, J.W. (1989). Organizational Citizenship Behavior: Construct Redefinition, Operationalization, and Validation. Unpublished Working Paper. Loyola University of Chicago, Chicago, IL.
  • [34] Van Scotter. JR. & Molowidlo, S.J. (1996). Interpersonal Facililalion and Job Dedication as Separate Facels of Contextual Performance. Journal of Applied Psychology, 81(1), 525-531.
  • [35] George. J.M. & Jones, G.R. (1997). Organizational Spontaneity in Context. Human Performance, 10(2), 153-170.
  • [36] Borman, W.C. & Motowidlo, S.J. (1993). Expanding the Criterion Domain to Include Elements of Contextual Performance. (Eds.: Schmitt, N.; Borman, W.C. & Associates). Personnel Selection in Organizations. San Francisco, CA: Jossey-Bass, 71-98.
  • [37] Borman, W.C. & Motowidlo, S.J. (1997). Task performance and contextual performance: The meaning for personnel selection research. Hunum Performance, 10(2), 99-109.
  • [38] Podsakoff, P.M.; MacKenzie, S.B.; Paine, J.B. & Bachrach, D.G. (2000). Organizationals Citizenship Behaviors: A Critical Reiew of the Theorical and Empirical Literature and Suggestions for Future Research. Journal of Management, 26(3), 513-563.
  • [39] Morrison, E.W. & Pbelps, C.C. (1999). Taking Charge at Work: Extrarote Efforts Lo Initiate Workplace Change. Academy of Management Journal, 42(4), 403-419.
  • [40] Özdevecioğlu, M. (2003). Örgütsel Vatandaşlık Davranışı ile Üniversite Öğrencilerinin Bazı Demografik Özellikleri ve Akademik Başarıları Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (20), 117-135.
  • [41] Netemeyer, R.G.; Boles, J.S.; McKee, DO. & McMurrian, R. (1997). An Investigation into the Antecedents of Organizational Citizenship Behaviors in a Personal Selling Context. Journal of Marketing, 61 (3), 85-98.
  • [42] Çöl, G. (2004). Örgütsel Bağlılık Kavramı ve Benzer Kavramlarla İlişkisi. İş Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 6(2), (http://www.isgucdergi.org/ ?p=arc_view&ex=233&inc=arc&cilt-6&sayi=2&year=20 04). [21.04.2009],
  • [43] O'rielly, C. (1995). Corporations, Culture and Commitment: Motivation and Social Control in Organizations. (Ed.: Staw, B.M.). Psychological Dimensions of Organizational Behavior. 2. Ed. New Jersey: Prentice Hall.
  • [44] Wiener, Y. (1982). Commitment in Organizations: A Normative View. Academy of Management Review, 7(3), 418-428.
  • [45] Çetin, M.Ö. (2004). Örgüt Kültürü ve Örgütsel Bağlılık. 1.Baskı. Ankara: Nobel Yayın.
  • [46] Mowday, R.T.; Porter, L.W. & Steers, R.M. (1982). Employee- Organizational Linkages: The Psychology of Commitment, Absentism, and Turnover. New York: Academic Press.
  • [47] Paulin, M.; Ferguson, R.J & Bergeron, J. (2006). Service Climate and Organizational Commitment: The Importance of Customer Linkages. Journal of Business Research, 59(8), 906-915.
  • [48] Vandenberg, R.J. & Scarpello, V. (1994). A Longitudinal Assessment of the Determinant Relationship Between Employee Commitments to the Occupation and the Organization. Journal of Organizational Behavior, 15(6), 535-547.
  • [49] Scholl, R.W. (1981). Differentiating Organizational Commitment From Expectancy as a Motivating Force. Academy of Management Review, 6(4), 589-599.
  • [50] Balcı, A. (2003). Örgütsel Sosyalleşme Kuram Strateji ve Taktikler. Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  • [51] Balay, R. (2000). Yönetici ve Öğretmenlerde Örgütsel Bağlılık. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • [52] Etizoni, A. (1961). A Comparative Analysis of Complex Organizations: On Power, Involvement, and Their Correlates. New York: Free Press of Glencoe.
  • [53] Kanter, R.M. (1968). Commitment and Social Organization: A Study of Commitment Mechanisms in Utopian Communities. American Sociological Review, 33(4), 499-517.
  • [54] O'reilly, C. & Chatman, J. (1986). Organizational Commitment and Psychlogical Attachment: The effects of Compliance, Identification and Internationalization on Prosocial Behavior. Journal of Applied Psychology, 71(3), 492-499.
  • [55] Allen, N. & Meyer, J. (1990). The Measurement and Antecedents, of Affective, Continuance and Normative Commitment to the Organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18.
  • [56] Greenberg, J. & Baron, R.A. (2000). Behavior in Organizations. 7th Ed. New Jersey: Prentice Hall Inc.
  • [57] Lemons, M.A. & Jones, C.A. (2001). Procedural justice in promotion decisions: Using perceptions of fairness to build employee commitment. Journal of Managerial Psychology, 16(4), 268-279.
  • [58] Becker, T.E. (1992). Foci and Bases of Commitment: Are They Distintions Worth Making? Academy of Management Journal, 35(1), 232-244.
  • [59] Shore, L.McF. & Wayne, S.J. (1993). Commitment and Employee Behavior: Comparison of Affective Commitment and Continuance Commitment with Perceived Organizational Support. Journal of Applied Psychology, 78(5), 774-780.
  • [60] Deckop, J.; Mangal, R. & Circa, C. (1999). Getting More that You Pay For: Organizational Citizenship Behavior and Pay for Performance Plan. Academy of Management Journal, 42(4), 420-428.
  • [61] Parnell, J.A. & Crandall, W.R. (2003). Propensity for Participative Decision-Making, Job Satisfaction, Organizational Commitment, Organizational Citizenship Behavior, and Intentions to Leave Among Egyptian Managers. The Multinational Business Review, 11(1), 45-65.
  • [62] Bogler, R. & Somech, A. (2004). Influence of Teacher Empowerment on Teacher's Organizational Commitment, Professional Commitment and Organizational Citizenship Behavior in Schools. Teaching and Teacher Education, 20(3), 277-289.
  • [63] Chu, C.; Lee, M.S. & Hsu, H.M. (2006). The Impact of Social Support and Job Stress on public Health Nurses' Organizational Citizenship Behaviors in Rural Taiwan. Public Health Nursing, 23(6), 496-505.
  • [64] Nguni, S.; Sleegers, P. & Denesen, E. (2006). Transformational and Transactional Leadership Effects on Teachers' Job Satisfaction, Organizational Commitment, and Organizational Citizenship Behavior in Primary Scholls: The Tanzanian Case. School Effectiveness and School Improvement, 17(2), 145-177.
  • [65] Bolat, O.İ. & T. Bolat. (2008). Otel İşletmelerinde Örgütsel Bağlılık ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı İlişkisi. Bahkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(19), 75-94.
  • [66] Schappe, S.P. (1998). The Influence of Job Satisfaction, Organizational Commitment, and Fairness Perceptions on Organizational Citizenship Behavior. The Journal of Psychology, 132(3), 277-290.
  • [67] Dyne, V.L.; Cummins, L.L. & Parks, J.M. (1995). Extra-role Behaviors: In Pursuit of Construct and Definition Clarity. Research in Organizational Behavior, 17(1), 215-286.
  • [68] Chen, Z.X. (2003). The Relationship Between The Three Components of Commitment and Employee Performance in China. Journal of Vocational Behavior 62(3), 490-510.
  • [69] Meyer, J.; Stanley, D.H. & Topolnytsky, L. (2001). Affective, Continuance, and Normative Commitment to The Organization: Meta Analysis of Entecedents, Correlates, and Consequences. Journal of Vocational Behavior, 61(1), 20-52.
  • [70] Cohen, A. (2006). The Relationship Between Multiple Commitments and Organizational Citizenship Behavior in Arab and Jewish Culture. Journal of Vocational Behavior, 69(1), 105-118.
  • [71] Willims, L.J. & Anderson, S.E. (1991). Job Satisfaction and Organizational Commitment as Predictors of Organizational Citizenship and in-role Behaviors. Journal of Management, 17(3), 601-617.
  • [72] Alotaibi, A.G. (2001). Antecedents of OCB: A Study of Public Personnel in Kuwait. Public Personnel Management, 30(3), 363-375.
  • [73] Podsakoff, P.M. & MacKenzie, S.B. (1989). A Second Generation Measure Of Organizational Citizenship Behavior. Bloomington, IN: Indiana University.
  • [74] Baysal, A.C. & Paksoy, M. (1999). Mesleğe ve Örgüte Bağlılığın Çok Yönlü İncelemesinde Meyer-Allen Modeli. İstanbul Üniversitesi İsletme Fakültesi Dergisi, 28(1), 7-15.
  • [75] Erdoğmuş, H. (2006). Resmî - Özel İlköğretim Okullarında Çalışan Yöneticilerin Kişisel Özellikleri İle Örgütsel Bağlılıkları Arasındaki İlişki (İstanbul Örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  • [76] Kalaycı, Ş. (2006). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. 2.Baskı. Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
  • [77] Altaş, S.S. & Çekmecelioğlu, H.G. (2007). İş Tatmini, Örgütsel Bağlılık, ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışının İş Performansı Üzerindeki Etkileri: Bir Araştırma. M.Ü.S.B.E. Öneri, 7(28), 47-57.
  • [78] Wasti, S.A. (2005). Commitment Profiles: Combinations of Organizational Commitment Forms and Job Outcomes. Journal of Vocational Behavior, 67(2), 290-308.
  • [79] Akgül, A. & Çevik, O. (2003). İstatistiksel Analiz Teknikleri. Ankara: Emek Ofset.
  • [80] Gujarati, D.N. (1999). Temel Ekonometri. (Çev.: Şenesen, Ü. & Şenesen, G.G.). 1. Baskı. İstanbul: Literatür Yayıncılık.
  • [81] Tarı, R. (2008). Ekonometri. Gözden Geçirilmiş 5. Baskı, İzmit: Kocaeli Üniversitesi Yayınları, No: 172.
  • [82] Topaloğlu, M.; Koç, H. & Yavuz, E. (2008). Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılığının Bazı Temel Faktörler Açısından Analizi. Kamu-îş, 9(4). (http://www.kamu-iş.org.tr/pdf/949.pdf). [25.12.2009].
  • [83] Keskin, S. (2005). Öğretmenlerde Çalışma Değerleri ve Örgütsel Vatandaşlık. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sınıf Öğretmeliği Anabilim Dalı.
  • [84] Ünal, Z. (2003). Öğretmenlerde İş Doyumu ve Örgütsel Vatandaşlık. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • [85] Atalay, İ. (2005). Örgütsel Adalet ve Örgütsel Vatandaşlık. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar: Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.