KÜRŞAT KURTULGAN
(Necmettin Erbakan Üniversitesi, Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi Anabilim Dalı. Konya, Türkiye)
Yıl: 2012Cilt: 5Sayı: 10ISSN: 1307-9778 / 1309-5137Sayfa Aralığı: 129 - 136Türkçe

136 4
Konya’ya iskân edilen arap mülteciler (1920–1928)
Türkiye Cumhuriyeti’nin siyasi sınırları, Lozan Barış Antlaşması’nın imzalanması sonrasında tam olarak netleşmiştir. Osmanlı zamanında Anadolu’da yaşayan birçok insan, Osmanlı-Rus savaşları, Balkan savaşları, I. Dünya Savaşı ve akabinde yaşanan Türk Kurtuluş Savaşı esnasında hayatını kaybetmiştir. Bu durum Anadolu’da gerek siyasi gerek sosyal ve gerekse ekonomik yapının tamamen bozulmasına da neden olmuştur. Yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti ilk olarak bozulan bu yapıyı düzeltme çalışmalarına öncelik vermiştir. Askeri başarının ardından bozulan sosyo-ekonomik yapının düzenlenmesine çalışılmıştır. Aynı zamanda Türkiye ekonomisinin büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayalı olması iş gücüne duyulan ihtiyacı da ortaya çıkarmıştır. Bu amaçla Türkiye sınırları içinde nüfus artışına yönelik çeşitli politikalar geliştirildiği gibi Türkiye sınırları dışında kalan Türk ve Müslüman dünyasından gelenlere de kucak açılmıştır. Bu dönemde Balkanlar, Kafkaslar, Afganistan, Hindistan ve Arap coğrafyasından önemli ölçüde nüfus Türkiye Cumhuriyeti’ne gelmişti. Bu gelen nüfus Türkiye Cumhuriyet’inin değişik bölgelerine iskân edilmişlerdir. Bu çerçevede Konya ve yakın çevresine de Türk ve Müslüman coğrafyasından gelenler iskân edilmiştir. Bu dönemde iklim özellikleri, ulaşım durumu (tren yolunun olması), ekilebilir tarım arazilerinin geniş olması, uzun yıllar süren savaşlardan çok etkilenmemesi gibi sosyo-ekonomik şartlarının elverişli olması göçmenlerin Konya’yı tercih etmelerine neden olmuştur. Arap coğrafyasından 1923-1928 yılları arasında, başta Şam olmak üzere, Haleb, Bingazi, Medine, Trablusgarp, Beyrut, Hama gibi şehirlerden Türkiye’ye gelen göçmenler Konya İl Merkezi’nin değişik mahallelerine (Çifte Merdiven, Şems ve Tarla mahalleleri gibi) iskân edilmişlerdir. Bu çalışmada öncelikli olarak bu bölgelerden gelen göçmenleri tespit etmek için Ankara Başbakanlık Cumhuriyet Arşiv kayıtlarına başvurulmuştur. Cumhuriyet Arşivi’nde yer alan eski yazılı 16, 18, 24, 33 ve 39 numaralı muhacir kayıt defterleri ile muhacirlere verilen taşınmaz mal kayıtlarını içeren defterler incelenmiştir. Bu incelemeler sonucu Konya il merkezine Arap coğrafyasından gelen göçmenlerin geldikleri yerler, geliş tarihleri, sayıları, yerleştirildikleri yerler, göçmenlere verilen taşınmaz kayıtları gibi unsurlar ortaya konmuştur.
Sosyal > Kültürel Çalışmalar
Sosyal > Nüfus İstatistikleri Bilimi
Sosyal > Coğrafya
Sosyal > Tarih
Sosyal > Siyasi Bilimler
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Arşiv Belgeleri BCA.,272.12.40.41.7;272.12.41.44.28;272.12.44.68.10;272.12.63.190.2;272.14.76.32.10; 272.65.6.3.5.
  • BCA., Kod:271, Defter No: 16, Muhacir Esas Kayıt ve Sevk Defteri, İKl:onya, İlçe: Merkez, Tarih: 1920.
  • BCA., Kod:271, Defter No: 18, Muhacir Kayıt Defteri, İl: Konya, İlçe: Akşehir, Tarih: 1921–1922.
  • BCA., 24 numaralı tasnif edilmemiş, Muhacirinin Borçlandırıldıklarına Dair Tasdîkât Zabıt Defteri.
  • BCA., 33 numaralı tasnif edilmemiş, Sevk Defteri.
  • BCA., 39 numaralı tasnif edilmemiş, Muhacirine Verilen Ev ve Vesair Emvali Gösterir Defter.
  • Başvuru Eserleri
  • CLEVELAND, William L., Modern Ortadoğu Tarihi, (Çev: Mehmet HARMANCI), Agora Kitaplığı, İstanbul 2008.
  • DEĞERLİ, Esra S., “Lozan Konferansı Sürecinde Türkiye’nin İzlediği Dış Politika Ve Lozan’dan Kalan Dış Politika Meseleleri”, Türk Dış Politikası Cumhuriyet Dönemi, 2. Cilt, (Ed. Mustafa BIYIKLI), Gökkubbe Yayınları, İstanbul 2008, s.133-192.
  • GÖNLÜBOL, Mehmet, KÜRKÇÜOĞLU, Ömer, “Atatürk Dönemi Türk Dış Politikasına Genel Bir Bakış”, Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası, (Yay. Haz. Berna
  • TÜRKDOĞAN), Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara 2000, s. 3-27.
  • İPEK, Nedim, Mübadele ve Samsun, TTK Basımevi, Ankara 2000.
  • İPEK, Nedim, İmparatorluktan Ulus Devlete Göçler, Serander Yayınları, Trabzon, 2006.
  • JAESCHKE, Gotthard, Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi Mondros’tan Mudanya’ya Kadar (30 Ekim 1918-11 Ekim 1922), TTK Basımevi, Ankara 1970.
  • MACFIE, A.L., Osmanlı’nın Son Yılları 1908-1923, (Çev. Damla ACAR; Funda SOYSAL), Kitap Yayınevi, İstanbul 2003.
  • SEVİNÇ, Necdet, Osmanlıdan Günümüze Misyoner Faaliyetler,i Milenyum Yayınları, İstanbul 2002.
  • Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, 2.cilt, İletişim Yayınları, İstanbul 1985.
  • TÜRKDOĞAN, Orhan, Türkiye’de Köy Sosyolojisi, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul 2006.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.