ALİ ÜLVİ ÖZDEMİR
(Ahi Evran Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Kırşehir, Türkiye)
Yıl: 2013Cilt: 13Sayı: 53ISSN: 1303-5290 / 2667-7768Sayfa Aralığı: 155 - 200Diğer

244 5
Lozan'da başarıyı ölçmek: Konular bazında bir değerlendirme
Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyetinin varlığını ve toprak bütünlüğüne temel oluşturan en önemli uluslar arası hukuk belgesidir. Hem Birinci Dün ya Savaşının, hem de sonrasında devam eden Türk Kurtuluş Savaşının sonuçlarını karara bağlamak üzere toplanan Lozan Konferansı, karşılıklı taleplerin dile getirildiği bir ortam olması bakımından aslında bir pazarlık sürecidir. Lozan Konferansında yeni Türkiye Devletinin taleplerine karşılık, müttefik devletlerin ve Yunanistan başta olmak üzere diğer devletlerin karşı talepleri görüşme ve pazarlık konusu olmuştur. Bu görüşmeler Türkiyeyi temsil eden İsmet Paşanın en başından beri sürdürdüğü dikkat ve özen sonucu eşitler arasında bir görüşme ya da pazarlık olsa da Türkiyenin taleplerini elde etme bakımından en büyük zorluğu, çoğunlukla hali hazırda elde etmemiş olduğu noktalarda talepler dile getirmesi olmuştur. Buna karşılık müttefikler açısından kendi talepleri, daha çok hali hazırda elde tuttukları çıkarların ne kadarından vazgeçecekleri bağlamında ileri sürülmüştür. Yeniden bir savaş çıkmasını her iki tarafın da istemediği bir ortamda yürütülen görüşmelerde toprak, ayrıcalıklar, Osmanlı borçları, boğazların askerden arındırılması gibi konular, başlıca tartışma alanlarını oluşturmakla birlikte yılların biriktirdiği birçok irili ufaklı sorun da Lozanda görüşülmüştür. Lozanda birkaç ay süren bir aranın da verildiği uzun görüşmeler sonucunda ortaya çıkan uzlaşma bütünü, (antlaşma ve protokoller) günümüze kadar birçok açıdan ele alınmış ve değerlendirilmiştir. Elde edilen sonucun taraflar açısından başarı mı başarısızlık mı olduğu konusu da daha çok politik bir değerlendirmenin parçası olarak gündeme gelmiştir. Elde edilen sonucun Türkiye açısından başarı mı, başarısızlık mı olduğunu ölçme ve bunu belli bir zemine kavuşturma çabasının bir sonucu olarak, bu makalede, konular bazında oluşturulan tablolar üzerinden, talep edilenler/elde edilenler çerçevesi içinde bir değerlendirme yapılmaya çalışılmıştır. Konular bazında hazırlanan tabloların yorumlanmasında her konunun eşit ağırlık taşımadığı göz önünde bulundurularak Lozan Antlaşması ile Türkiyenin kazandıkları, talep edip de elde edemediği konular da düşünüldüğünde, bizi “başarılı” olunduğu değerlendirmesine götüreceği sonucu elde edilmiştir.
Sosyal > Tarih
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Akyol, Taha ; Bilinmeyen Lozan, Doğan Yayıncılık, Birinci Baskı, Ocak 2014.
  • Akyol, Taha – Kaplan, Sefa; Açık ve Gizli Oturumlarda Lozan Tartışmaları, TMBB’de Lozan Müzakereleri Tutanakları, Doğan Yayıncılık, Birinci Baskı, Ekim 2013.
  • Atatürk, Mustafa Kemal; Atatürk’ün Bütün Eserleri C.14, (1922-1923), Kaynak Yayınları, İkinci Baskı, Mayıs 2007.
  • Baytok, Taner; İngiliz Belgeleriyle Sevr’den Lozan’a, Doğan Yayıncılık, Birinci Baskı, Haziran 2007.
  • Clark, Bruce; İki Kere Yabancı, Kitlesel İnsan İhracı Modern Türkiye’yi ve Yunanistan’ı Nasıl Biçilendirdi?, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, Birinci Baskı, İstanbul, Kasım 2008.
  • Demirci, Sevtap; Belgelerle Lozan, Taktik - Satratejik- Diplomatik Mücadele 1922-1923, Alfa Yayınları, 2. Baskı, Ocak 2013.
  • Erhan, Çağrı (Editör); Yaşayan Lozan , T.C. Kültür ve Türizm Bakanlığı Yayınları, 2003.
  • Grew, Joseph C.; Lozan Günlüğü , Mıltılıngual Yayınları, İstanbul, 2001.
  • Karacan, Ali Naci; Lozan, Türkiye İş Bankası Yayınları, Birinci Baskı, Ağustos 2009.
  • Meray; Seha L. (Çev); Lozan Barış Konferansı Tutanaklar -Belgeleler, C.1 , C.2, C.3, C.4, C.5, C.6, C.8, Yapı Kredi Yayınları, Birinci Baskı, İstanbul, Ekim 1993.
  • Nur, Rıza ; Lozan Hatıraları, Boğaziçi Yayınları, 5.Baskı, İstanbul Ekim 2008.
  • Öztürk, Sadi; Sevr Antlaşması, Fark Yayınları, 2. Baskı, Mayıs 2007.
  • Şimşir, Bilal; Lozan Günlüğü , Bilgi Yayınevi, Birinci Baskı, Kasım 2002.
  • __________; Lozan Telgrafları – I, II (1922-1923), Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1990.
  • Makaleler
  • Akşin, Sina ;“ Siyasal Tarih (1908 -1923)”, (Editör) Sina Akşin, Türkiye Tarihi C.4., Çağdaş Türkiye 1908-1980, Cem Yayınevi, 10. Baskı, Ekim 2008, s.27- 123.
  • Erhan, Çağrı; “Lozan’ın Genel Çerçevesi”, 80. Yılında 2003 Penceresinden Lozan Sempozyumu, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2005, s.11 -16.
  • Özersay, Kudret ; “Lozan Barış Antlaşması’nın Siyasal Hükümleri”, (Editör). Çağrı Erhan, Yaşayan Lozan, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 2003, s. 146-168.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.