MUHAMMED SELMAN ÇALIŞKAN
(İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Tefsir Anabilim Dalı, İstanbul, Türkiye)
Yıl: 2016Cilt: 11Sayı: 1ISSN: 1306-7044Sayfa Aralığı: 67 - 91Türkçe

69 0
Kur'ân'da Mekke Müşriklerinin Ahiret İnançları ile Hayra Engel Olmaları Arasındaki İlişki
Odak alanını nüzûl dönemi Mekke vasatı ile sınırlandıran bu çalışma, Allah'a inanan ve birtakım ritüelleri yerine getiren Mekkelilerden bir kısmının ahiret inancına sahip olmamaları ile hayra engel olmaları arasındaki ilişkiyi Kur'ân'dan hareketle ele almaktadır. Mekke müşriklerinin ahirete inanmamaları sebebiyle iyi ve kötü amellerinin karşılığını bu dünyaya hasrettikleri; mal, evlat gibi imkânlara sahip olarak iyi bir yaşam sürmenin, amellerin Allah katında kabul gördüğünün; bu gibi imkânlardan yoksun olmanın ise Allah katındaki kötü durumun göstergesi olduğuna dair bir inanç besledikleri araştırmada ulaşılan sonuçlardır. Mekke müşriklerinin sosyo-ekonomik durumu kötü olan kişilere olumsuz davranmalarının sebebinde, onların bu kötü durumlarının Allah'ın iradesi gereği olduğu ve birtakım yardımlarla onların durumlarını iyileştirmenin Allah'ın iradesine karşı gelmek olacağına dair sahip oldukları bir inancın varlığı da çalışmada ulaşılan bir başka sonuçtur. Kendileri yardımda bulunmadıkları gibi, yardıma teşvik etmemeleri ve hayra engel olmaları bu inanç ile anlam bulmaktadır. Ahiret inancına sahip olmamanın hayra engel olmayı intaç etmesinin arka planındaki bu tasavvuru deşifre eden Kur'ân; varlık içinde yaşamanın, Allah tarafından razı olunmanın bir göstergesi olduğu inancını, geçmişte helak edilen pek çok kavmin kendilerinden daha varlıklı olduğu olgusuyla reddetmiş, sahip olunan imkânların imtihan vesilesi olduğunu vurgulayarak sosyo-ekonomik durumu kötü olanların iyileştirilmesi gerektiğine dair buyruklarını defalarca yinelemiştir.
Sosyal > Tarih
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • ÂLÛSÎ, Mahmûd Şükrî (v. 1342/1924): Bülûğu'l-Ereb fî Marifeti Ahvâli'l-Arab, tsh. Muham- med Behçet el-Eserî, 2. Baskı, y.y., t.y.
  • AZİMLİ, Mehmet: Cahiliyye'yi Farklı Okumak, Ankara, Ankara Okulu Yayınları, 2015
  • BEĞAVÎ, Hüseyin b. Mesud (v. 516): Tefsîru'l-Beğavî - Meâlimu't-Tenzîl, Riyad, Dâru Tîbe, 1409 (h).
  • BULUT, Halil İbrahim: Kur'ân Işığında Mûcize ve Peygamber, İstanbul, Rağbet Yayınları, 2002.
  • CEVAD ALİ (v. 1987): el-Mufassal fî Târîhi'l-Arab Kable'l-İslâm, y.y., Câmiatü Bağdât, 1993.
  • DEMİR, İsmail: "Câhiliyet ve İslâm'ın İlk dönemlerinde yaşamış bazı cömertler", Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, yıl: 2002, sayı: 18.
  • DEMİRCAN, Adnan: "Kur'ân'ın, Nüzûl Dönemi Putperest Arapları İçin Kaynaklığı Üzerine", İstem, Yıl:2, Sayı:4, 2004.
  • DERVEZE, İzzet: Kur'an'a Göre Hz. Muhammed'in Hayatı I, çev.: Mehmet Yolcu, İstanbul, Ekin Yayınları, 1998.
  • EBU HAYYAN, Muhammed b. Yusuf (v. 745): el-Bahru'l-Muhît, Beyrut, Dâru'l-Kütübi'l- İlmiyye, 1993.
  • EBUSSUUD, Ebussuûd b. Muhammed (v. 982): İrşadü'l-Akli's-Selîm ilâ Mezâyâ'l-Kitâbi'l- Kerîm, Riyad, Mektebetü'r-Riyâdi'l-Hadîse, t.y.
  • EBU UBEYDE, Mamer b. Müsennâ (v. 210): Mecâzü'l-Kur'ân, Kâhire, Mektebetü'l-Hancî, t.y.
  • GÜNGÖR, Mevlüt: "Kur'an Bağlamında İslam Öncesi Mekke Toplumundaki Tanrı ve Ahiret İnancı", Dini Araştırmalar Dergisi, cilt: 8, sayı: 23.
  • HÂZİN, Ali b. Muhammed (v. 741): Lübâbu't-Te'vîl fî Meân't-Tenzîl, Beyrut, Daru'l-Kütübi'l- İlmiyye, 2004.
  • İBN ABBÂS, Abdullah b. Abbâs (v. 68): Tenvîru'l-Mikbâs min Tefsîri İbn Abbâs, nşr. Fîrûzâbâdî, Beyrut, Daru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 1992.
  • İBN AŞUR, Muhammed Tâhir (v. 1973): et-Tahrir ve't-Tenvîr, Tunus, Dâru't-Tûnusiyye, 1984.
  • İBN ATİYYE, Abdülhak b. Ğâlib (v. 541): el-Muharreru'l-Vecîz fî Tefsîri'l-Kitâbi'l-Azîz, Bey- rut, Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, 2001.
  • İBN EBÎ HÂTİM, Abdurrahman b. Muhammed er-Râzî (v. 327): Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm, Ri- yad, Mektebetü Nezâr Mustafa el-Bâz, 1997.
  • İBN HABÎB, Muhammed b. Habîb (v. 245), el-Muhabber, Beyrut, Dâru'l-Âfâki'l-Cedîde, t.y.
  • İBN KESÎR, İsmail b. Ömer (v. 774): Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm, y.y., Dâru Tîbe, t.y.
  • İBNÜ'L-CEVZÎ, Abdurrahman b. Ali (v. 597): Zâdü'l-Mesîr fî İlmi't-Tefsîr, y.y., Mektebetü'l- İslâmî, t.y.
  • KURTUBÎ, Muhammed b. Ahmed (v. 671): el-Câmiu li Ahkâmi'l-Kur'ân ve'l-Mübeyyinu limâ Tedammenehû mine's-Sünneti ve Âyi'l-Furkân, Beyrut, Müessesetü'r-Risâle, 2006.
  • MÂTÜRÎDÎ, Muhammed b. Muhammed (v. 333): Te'vîlâtü Ehli's-Sünne, Beyrut, Müessesetü'r-Risâle, 2004.
  • MÂVERDÎ, Ali b. Muhammed (v. 450): en-Nüket ve'l-Uyûn, Beyrut, Dâru'l-Kütübi'l-İlmiyye, t.y.
  • MESÛDÎ, Ali b. Hüseyin (v. 346): Mürûcu'z-Zeheb ve Meâdini'l-Cevher, Beyrut, Mektebetü'l- Asriyye, 2005.
  • MUKATİL B. SÜLEYMAN (v. 150): Tefsir, Beyrut, Müessesetü't-Târîhi'l-Arabî, 2002.
  • OKUMUŞ, Mesut: "Kur'an'a Göre Dünya Ahiret İlişkisi", VIII. Kur'an Sempozyumu: Günü- müz Dünyasında Müslümanlar, Ankara, Fecr Yayınları, 2006.
  • ÖĞMÜŞ, Harun: Câhiliyye Şiirine Göre Arap Yaşantısı ve Kur'ân'ın Getirdiği Değişim, Kon- ya, Aybil Yayınları, 2012.
  • ÖZTÜRK, Resul: "İslam Öncesi Arap Toplumunun Tanrı Tasavvuru ve Bu Tasavvurun İslam'ın Tanrı Tasavvuruna Etkisi Sorunu", Dinbilimleri Akademik Araştırma Der- gisi, VII (2007), sayı: 1.
  • RÂĞIB ISFAHÂNÎ, Hüseyin b. Muhammed (h. V. asrın ilk çeyreği): el-Müfredât fî Ğarîbi'l- Kur'ân, y.y., Mektebetü Nezâr Mustafa el-Bâz, t.y.
  • RÂZÎ, Muhammed b. Ömer (v. 606): Mefâtîhu'l-Ğayb, Beyrut, Dâru'l-Fikr, 1981.
  • SALEBÎ, Ebû İshâk Ahmed (v. 427): el-Keşf ve'l-Beyân, Beyrut, Dâru İhyâi't-Türâsi'l-Arabî, 2002.
  • TABERÎ, Muhammed b. Cerîr (v. 310): Câmiu'l-Beyân an Te'vîli Âyi'l-Kur'ân, y.y., Dâru Hecr, t.y.
  • TÜRCAN, Galip: Kur'an'da Ahiret İnancı, Ankara, Aziz Andaç Yayınları, 2006.
  • YAVUZ, Ömer Faruk: "Kur'an Perspektifinde Dünya-Ahiret Bütünlüğü", Dinbilimleri Aka- demik Araştırma Dergisi, VI (2006), sayı: 3, yıl: 2006. Kur'ân ve Kıyâmet, İstanbul, Marifet Yayınları, 1997.
  • YAZIR, Elmalılı Hamdi (v. 1942): Hak Dîni Kur'an Dili, İstanbul, Çelik-Şura Yayınları, 1993.
  • YILDIZ, Hakkı Dursun: "Arap" md., Diyanet İslam Ansiklopedisi, İstanbul, 1991.
  • YÜKSEL, Emrullah: "Mutlak Adâletin Tecelli Edeceği İnancı (Âhiret)", İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı: 3, yıl: 2001.
  • ZEMAHŞERÎ, Mahmud b. Ömer (v. 538): el-Keşşâf an Hakâiki Ğavâmidi't-Tenzîl ve Uyûni'l- Ekâvîl fî Vücûhi't-Te'vîl, Riyad, Mektebetü'l-Ubeykân, 1998.
  • ZEVZENÎ, Hüseyin b. Ahmed (v. 486): Şerhu'l-Muallakâti's-Seb', y.y., Dâru'l-âlemiyye, t.y.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.