ÖMER FARUK SÖNMEZ
(Yrd.Doç.Dr., Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi ABD. El-mek:)
KADİR KARATEKİN
(Yrd.Doç.Dr., Kastamonu Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sınıf Öğretmenliği Eğitimi ABD. El-mek:)
Zihni MEREY
(Yrd.Doç.Dr., Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Sosyal Bilgiler Eğitimi ABD. El-mek:)
Yıl: 2013Cilt: 8Sayı: 8ISSN: 1308-2140 / 1308-2140Sayfa Aralığı: 2073 - 2095Türkçe

153 6
ULUSAL TELEVİZYON KANALLARINDA ENGELLİ HAKLARI
Demokratik bir toplumun en önemli göstergesi o toplumu oluşturan tüm bireylerin eşit haklara sahip olması ve bu haklardan etkin bir biçimde yararlanmasıdır. Ancak demokratik bir toplum olma yolunda ağır adımlarla ilerleyen ülkemizde engelli vatandaşlar eğitim, sağlık, çalışma vb. haklardan engelli olmayan diğer vatandaşlara göre etkin bir biçimde yararlanamamaktadır. Engelli vatandaşlarımızın bu haklardan etkin bir biçimde yararlanabilmeleri için toplumsal bir duyarlılığa ve siyasi sorumluluğa ihtiyaç vardır. Bu noktada bilgilendirme, farkındalık ve kamuoyu oluşturma gücü olan görsel medyanın çok önemli bir görevi ve sorumluluğu vardır. Bu araştırma ulusal televizyon kanallarının bu görev ve sorumluluğu ne kadar yerine getirdiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca ulusal televizyon kanallarında, engelli haklarının ayrıntılı bir biçimde ele alındığı Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanmış olan "Engellilerin Haklarına Dair Sözleşme"'de yer alan engelli haklarına yer verilme durumu da bu araştırmanın amaçları arasındadır. Betimsel tarama modelinde yürütülen araştırmanın veri kaynağı medya takip merkezinden temin edilmiştir. 48 ulusal televizyon kanalının 2012 yılı içinde yaptığı engelliler ve engelli hakları ile ilgili yayınların analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre ulusal televizyon kanallarında engelliler ve engelli hakları ile ilgili yapılan yayınların sayısı, süresi ve çeşidi açısından yetersiz olduğu; yapılan yayınlar içerisinde en fazla "çalışma ve istihdam hakkı" ile ilgili yayınların olduğu; engelliler ile ilgili yayınların daha çok "Dünya Engelliler Haftası" nın içinde olduğu Mayıs ayında ve "Dünya Engelliler Günü" nün içinde olduğu Aralık ayında yapıldığı; engelli hakları ile ilgili haberlerin ise daha çok sırasıyla Şubat, Mayıs, Aralık, Temmuz ve Nisan aylarında yapıldığı tespit edilmiştir. Bu araştırmada engellilerin görsel medyadaki görünürlülüğünün düşük olduğu ve görsel medyada engelli haklarına yeterince yer verilmediği sonucuna ulaşılmıştır
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • ALANKUŞ, S. (2009). Yeni Habercilik Arayışları: Hak Odaklı Habercilik, Yurttaş Gazeteciliği, Barış Gazeteciliği, Der: Alankuş S. Gazeteciliğe Başlarken Okuldan Haber Odasına. İstanbul: IPS İletişim Vakfı Yayınları.
  • ALTUN, A. (2013). Medya Okuryazarlığı, E. Gençtürk ve K. Karatekin (Edt:), Sosyal Bilgiler İçin Çoklu Okuryazarlıklar, Ankara: Pegem Akademi.
  • AUSLANDER, G. K and GOLD, N. (1998). Disability terminology in the media: a comparison of newspaper reports in Canada and Israel, Social Science & Medicine 48, 1395-1405.
  • BALCAZAR, F. E., KEYS, C. B. & SUAREZ-BALCAZAR, Y. (2001) Empowering Latinos with Disabilities to Address Issues of Independent Living and Disability Rights: A Capacity Building Approach, Journal of Prevention & Intervention in the Community (The Haworth Press, Inc.) Vol. 21, No. 2, pp. 53-70.
  • BARNES, C. & OLİVER, M. (1995). Disability Rights: rhetoric and reality in the UK, Disability & Society, Vol. 10, No. 1, pp. 110-116. Birleşmiş Milletler (United Nations). (2006). Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme. http://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprot-e.pdf (Erişim Tarihi: 13.06. 2013).
  • BOZKURT, V. (2011). Değişen Dünyada Sosyoloji, Bursa: Ekin Yayınları.
  • BÜYÜKKÖZTÜRK, Ş., ÇAKMAK, E.K., AKGÜN, Ö.E., KARADENİZ, Ş. ve DEMİREL, F. (2009). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Pegem Akademi.
  • ÇAĞLAR, S. (2012). Engellilerin Erişebilirlik Hakkı ve Türkiye’de Erişebilirlikleri, AÜHFD, 61 (2), 541-598.
  • ÇAĞLAR, S. (2011). Engelli Hakları Sözleşmesi’nde Ayrımcılık Yasağı ve Türkiye’nin Uyum Sorunu, TBB Dergisi, (96), 149-178.
  • DOĞAN, İ. (2011). Eğitim Sosyolojisi, Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Engelliler Hakkında Kanun (5378 S. K.). Resmi Gazete, 25868 (Temmuz, 2005). Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme (5825 S.K.). Resmi Gazete, 27288 (Temmuz 2009).
  • ERGÜN, M. (1994). Eğitim Sosyolojisine Giriş, Ankara: Ocak Yayınları.
  • FIRAT, S. (2009). Engelsiz Bir Kent Tasarlamada Yerel Politikaların Önemi, Toplum ve Sosyal Hizmet, 20, (2), 57-68.
  • FLEİSCHER, D.Z. ve Zames, F. Z. (2011). Disability and the media in the 21st century, Diana Papademas (Edt), Human Right and Media, UK: Emerald Group Publishing Limited.
  • GÜLMEZ, M. (1994). İnsan hakları ve Demokrasi Eğitimi, Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları No: 256.
  • GOGGİN, G and NEWELL, C. (2004). Uniting the nation? Disability, stem cells, and the Australian media, Disability & Society, Vol. 19, No. 1. 47-60.
  • HALLER, B., DORRİES, B. and RAHN, J. (2006). Media labeling versus the US disability community identity: a study of shifting cultural language, Disability & Society Vol. 21, No. 1, pp. 61–75.
  • HARTNETT, A. (2000). Escaping the 'Evil Avenger' and the 'Supercrip': Images of Disability in Popular Television, The Irish Communications Review, Vol.8, pp. 20-29.
  • İNAL, H. T. (2011). Engelli Çocuğun ve Ergenlerin Özel Hakları, A. Kulaksızoğlu (Hazırlayan), Engelli Çocuk ve Ergenlerin Hakları El Kitabı "Anne-Baba ve Öğretmenler İçin", 1. Türkiye Çocuk Hakları Kongresi, İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.67-98.
  • JAEGER, P. (2004). The Social Impact of an Accessible E-Democracy: Disability Rights Laws in the Development of the Federal E-Government, Journal of Disability Policy Studies 15: pp. 19-26.
  • KARASAR, N. (1999). Bilimsel Araştırma Yöntemi, Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • KEPENEKÇİ, Y.K. (2008). Eğitimciler İçin İnsan Hakları ve Vatandaşlık, Ankara: Ekinoks Yayınları.
  • MABBETT, D. (2005). The Development of Rights-based Social Policy in the European Union: The Example of Disability Rights, JCMS, Volume 43. Number 1. pp. 97–120.
  • MEB, (2005). 6. ve 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Programı, Ankara: MEB Yayınları.
  • MİLES, S. (1996). Engaging with the Disability Rights Movement: the experience of communitybased rehabilitation in southern Africa, Disability & Society, Vol. 11, No. 4, pp. 501- 517.
  • MORA, N. (2008a). Medya Çalışmaları Medya Pedagojisi ve Küresel İletişim, Altkitap Yayınları.http://www.politikadergisi.com/sites/default/files/kutuphane/medya_calismalari_ medya_pedagojisi_ve_kuresel_iletisim.pdf. (Erişim Tarihi: 24.08.2013).
  • MORA, M. (2008b). Medya ve Kültürel Kimlik, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5 (1).
  • ÖZBULUT, M. ve SAYAR, Ö. Ö. (2009). Bir Sosyal Dışlanma Fotoğrafı “Engelli Bireylerin Toplumla Bütünleştirilmesine Yönelik Tespit, Bilgilendirme ve Veri tabanı Oluşturma Çalışması (Özveri- Malatya) Projesi Araştırma Sonuçları” Aile ve Toplum, 5 (17), 59-76.
  • ÖZDEMİR S. (1998). Medya Emperyalizmi ve Küreselleşme, İstanbul, Timaş Yayınları.
  • ÖZSOY, Y., ÖZYÜREK, M. ve ERİPEK, S. (1998). Özel Eğitime Muhtaç Çocuklar "Özel Eğitime Giriş", Ankara: Karatepe Yayınları.
  • ÖZTÜRK, M. (2011). Türkiye’de Engelli Gerçeği, MÜSİAD Cep Kitapları-30, http://www.musiad.org.tr/img/arastirmalaryayin/pdf/turkiyede%20engelli%20gercegi.pdf (Erişim Tarihi: 24.08.2013).
  • PARENS, E ve Asch, A. (2003). Disability rights critique of prenatal genetic testing: Reflections and recommendations, Mental Retadations and Developmental Disabilities Resarch Review. 9: 40–47.
  • PETERS, S., JOHNSTONE, C. and FERGUSON, P.(2005). A Disability Rights in Education Model for evaluating inclusive education, International Journal of Inclusive Education Vol. 9, No. 2, pp. 139–160.
  • RAZ, A. (2004). Important to test, important to support’’: attitudes toward disability rights and prenatal diagnosis among leaders of support groups for genetic disorders in Israel, Social Science & Medicine, 59, 1857–1866.
  • SOFFER, M., RİMMERMAN, A., BLANCK, P and HİLL, E. (2010). Media and the Israeli disability rights legislation: progress or mixed and contradictory images? Disability & Society Vol. 25, No. 6, 687–699.
  • STAİNTON, T. (2002). Taking Rights Structurally: Disability, Rights and Social Worker Responses to Direct Payments, British Journal of Social Work, 32, 751–763.
  • STİBBE, A. (2004). Disability, gender and power in Japanese television drama, Japan Forum 16 (1), 21–36.
  • ŞAHİN, H. (2005). “Engellilik: Sağlık Çalışanlarının ve Tıp Eğitiminin Bakış Açısı Nedir?” Toplum ve Hekim, Mayıs-Haziran Sayı 3 , s.220.
  • TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu (2013). Engelli Hakları İnceleme Raporu, http://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/docs/2013/raporlar/engelli_haklari_incele me_raporu.pdf, (Erişim tarihi: 02.09.2013).
  • T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı ve T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı (2002). Türkiye Özürlüler Araştırması, Ankara: Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası.
  • T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Özürlülük Eğitimi: Toplum Özürlülüğü Nasıl Anlıyor Temel Araştırması, http://www.eyh.gov.tr/upload/Node/8321/files/toplum_ozurlulugu_nasil_anliyor.pdf, (Erişim Tarihi: 31.08.2013).
  • TDK (2013). Büyük Türkçe Sözlük, http://www.tdk.gov.tr, (Erişim Tarihi: 24.082013).
  • TÜİK. (2011). Özürlülerin Sorun ve Beklentileri Araştırması, 2010, Haber Bülteni, Sayı 71. UNİCEF (2013). Dünya Çocuklarının Durumu 2013 (Engelli Çocuklar), http://panel.unicef.org.tr/vera/app/var/files/s/o/sowc-2013-web.pdf, (Erişim Tarihi: 01.09.2013).
  • YILDIRIM, Ş. B. (2011). Engellilere İlişkin Haberlerin Hak Haberciliği Bağlamında Değerlendirilmesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; Eskişehir.
  • YILDIRIM, A. ve ŞİMŞEK, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • URL 1: http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/07/20090714-1.htm, (Erişim Tarihi: 25.08.2013).

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.