Ali TORUN
(Prof. Dr. Dumlupınar Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı, El-mek:)
KÜBRA YILDIZ ALTIN
(Dumlupınar Üniversitesi - Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü - Tezli Yüksek Lisans Öğrencisi)
Yıl: 2013Cilt: 8Sayı: 8ISSN: 1308-2140 / 1308-2140Sayfa Aralığı: 1313 - 1333Türkçe

191 4
BİR EĞİTİM METODU OLARAK TEHDİT VE KORKUTMA İÇEREN NİNNİLER VE BUNLARIN JUNG’UN ‘ORTAK BİLİNÇDIŞI’ KAVRAMI AÇISINDAN TAHLİLİ
Folklor ürünlerinde halkın yaşama düzeni, sanat zevki, dünya görüşü, din anlayışı, düşünüş ve inanış sistemi ve bütün bunlarla ilgili gelenek ve görenekler bulunur. Kuşkusuz ki halk kendisini en doğal haliyle halk edebiyatı ürünlerinde sergiler. Halk edebiyatı ürünlerinin en belirgin niteliği 'kalıplaşma' özelliğidir. Şekil ve yapılarda kalıplaşmalar olduğu gibi söylemlerde de kalıplaşmalar olduğu görülmektedir. Bu bağlamda Türk halk edebiyatının manzum ürünleri işlevsellikleri sebebiyle söylendiği topluma ait ipuçları taşıyan metinlerdir.Bu ürünlerden biri olan ninniler, bebeği uyutmak için söylenen dörtlükler olmalarının dışında işlevselliği sebebiyle söylendiği topluma ait ipuçları taşıyan folklor ürünleridir. Bu gerçekten hareketle tehdit ve korkutma mahiyetindeki ninniler Albert Bandura'nın Sosyal Bilişsel kavramından yola çıkılarak çözümlenmeye çalışılmakta ve bu aşamada C. G. Jung'un "ortak bilinçdışı" kavramından da yararlanılmaktadır. Bu çalışmada informal eğitimin bir parçası olarak nitelendirebileceğimiz ninnilerin - daha özelde tehdit ve korkutma içeren ninnilerin - "eğitim metodu" olarak bir işlev üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda sembolleştirme kapasitesini dolduran araçlardan biri de ninnilerdir. Dolayısıyla ilk öğrenmelerimizi ninniler aracılığıyla gerçekleştiririz ve bu öğrenme, informal eğitimin ilk basamaklarından biridir. Sonuç olarak bu çalışmada Türk halk edebiyatı ürünlerinden biri olan ninnilerden yararlanılarak sembollerin nasıl öğrenildiği sosyal bilişsel öğrenme kuramıyla çözümlenmektedir. Jung'un 'ortak bilinçdışı' kavramı ile de sembollerin ilk çıkış noktaları yani orijinleri irdelenmektedir
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • AKSAN, Doğan (2004), Dilbilim ve Türkçe Yazıları, Multilingual Yayınları, İstanbul.
  • AYDIN, Ayhan (2000), Gelişim ve Öğrenme Psikolojisi, Alfa Basım Yayın, İstanbul.
  • -------- (2010), Eğitim Psikolojisi (Gelişim-Öğrenme-Öğretim), Pegem Akademi, Ankara.
  • BATUR, Suat (1998), Türk Halk Edebiyatı Açıklamalı- Örnekli, Altın Kitaplar, İstanbul.
  • BAYAT, Fuzuli (2007), Türk Mitolojik Sistemi 2, Ötüken Yayınları, İstanbul.
  • BEYDİLİ, Celal (2005), Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük (çev. Eren Ercan), Yurt KitapYayın, Ankara.
  • ÇELEBİOĞLU, Amil (1982), Türk Ninniler Hazinesi, Kitabevi Yayınları, İstanbul.
  • ÇORUHLU, Yaşar, (2011), Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Kabalcı Yayınevi, Ankara
  • DEMİR, Necati ve Fikriye (2010), Türk Ninnileri, Sarkaç Yayınları, Ankara.
  • ELÇİN, Şükrü (1986), Halk Edebiyatına Giriş, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • ERGAN, Nevin G. (1999), “Türk Atasözleri ve Deyimlerinde Aile ve Akrabalık Anlayışı”, Türk Kültürü Kongresi Bildirileri Cilt II, Ankara.
  • ERTÜRK, Selahattin (1994), Eğitimde “Program” Geliştirme, Meteksan Yayınevi, Ankara.
  • EYÜBOĞLU, İsmet Zeki (1988), Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Sosyal Yayınlar, İstanbul.
  • GÜNEŞ, Firdevs (2010), “Ninnilerin Çocukların Dil ve Zihinsel Gelişimine Etkisi”, Journal of World of Turks, Sayı: 1, Germany, ss. 27-38, http://www.dieweltdertuerken.org/ index.php/ZfWT/%20article/viewArticle/183 (17.02.2013).
  • GÜNEY, Eflatun Cem (1967), Folklor ve Eğitim, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
  • --------- (1971), Folklor ve Halk Edebiyatı, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul.
  • JUNG, Karl Gustav (1996), Analitik Psikolojinin Temel İlkeleri/Konferanslar(çev. Kamuran Şipal), Cem Yayınevi, İstanbul.
  • --------- (1997), Analitik Psikoloji (çev. Ender Gürol), Payel Yayınları, İstanbul.
  • KABADAYI, Abdülkadir (2009), “Ninnilerin Çocuğun Gelişim Alanlarına Katkılarının İçerik Açısından İncelenmesi: Konya Örneği”, Uluslar arası İnsan Bilimleri Dergisi, Yıl: 5, Sayı: 1, Sakarya, ss. 276-289.
  • KARAKURT, Deniz (2011), Türk Söylence Sözlüğü/Açıklamalı Mitoloji Sözlüğü, ekitap,http://upload.wikimedia.org/wikipedia/tr/0/00/TurkSoylenceSozlugu.pdf (07.06.2012).
  • KAVCAR, Cahit (1999), Edebiyat ve Eğitim, Engin Yayınevi, Ankara.
  • KAYA, Doğan (1999), Anonim Halk Şiiri, Akçağ Yayınları, Ankara.
  • KOZ, M. Sabri (2005), Her Güne Bir Ninni/Türk Halk Ninnileri, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
  • KURT, İhsan (1991), Türk Atasözlerine Psikolojik Bir Yaklaşım, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • ONAY, Ahmet Talat (1928), Halk Şiirlerinin Şekil ve Nev’i, İstanbul Devlet Matbaası, İstanbul.
  • ÖZTÜRK, Özhan (2009), Folklor ve Mitoloji Sözlüğü, Phoenix Yayınları, Ankara.
  • ROSENBERG, Donna (2007), Dünya Mitolojisi Büyük Destan ve Söylenceler Antolojisi, İmge Kitabevi, Ankara.
  • SENEMOĞLU, Nuray (2001), Gelişim Öğrenme ve Öğretim (Kuramdan Uygulamaya), Gazi Kitabevi, Ankara.
  • UNGAN, Suat (2008), İşlevsel Yönleriyle Ninniler, Pegem Akademi, Ankara.
  • VAHABZÂDE, Bahtiyar (1999), Vatan Millet Anadili, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara.
  • YEŞİLYAPRAK, Binnur (2009), Eğitim Psikolojisi (Gelişim- Öğrenme-Öğretim), Pegem Akademi, Ankara.
  • YURTBAŞI, Metin (1994), Sınıflandırılmış Atasözleri, Özdemir Yayıncılık, Ankara.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.