GÜLCAN TAŞKIRAN
(İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı, İstanbul)
ÜLKÜ BAYKAL
(İstanbul Üniversitesi Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelikte Yönetim Anabilim Dalı, İstanbul)
Yıl: 2017Cilt: 4Sayı: 2ISSN: 2149-018XSayfa Aralığı: 79 - 88Türkçe

112 0
Afetler ve Türkiye'de Hemşirelerin Afetlere Hazır Olma Durumları: Literatür İnceleme
Afetler aniden oluştuğu için sağlık profesyonelleri özellikle hemşireler afetin tüm aşamalarına uygun yeterliliklerle hazırlanmalıdır. Bu anlamda hemşirelerin afetlere hazır olma durumlarının incelenmesi büyük önem taşımaktadır. Çalışmanın amacı, hemşirelerin afetlere hazır olma durumunu ele alan literatürü ve Türkiye'de yapılmış olan araştırmaları inceleyerek hemşirelerin afetlere hazır olma durumununa ilişkin mevcut bilgiyi ortaya koymak ve daha sonra yapılacak çalışmalara ışık tutmaktır. Türkiye'de hemşirelerin afetlere hazır olma durumunu inceleyen çalışmaların çoğunlukla tanımlayıcı ve örneklemi kısıtlı araştırmalar olduğu saptanmıştır. Türkiye'deki çalışmaların 2010 yılından sonra yürütüldüğü ve öncesinde bu konuda araştırmanın pek yapılmadığı görülmüştür. Bu çalışmalarda, hemşirelerin afetlere hazır oluşluklarında temel yeterliliklerinin geliştirilmesi gerektiği, eğitim programlarına gereksinim duyulduğu ve eğitime katılmaya istekli olunduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca, Türkiye'de hemşirelerin afetlere yönelik eğitimlerinin yetersiz olduğu ve diğer ülkelerde yapılan çalışma sonuçlarına benzer şekilde Türkiye'de de hemşirelerin afetlere müdahale etmek için kendilerini hazır ve yeterli görmedikleri ortaya konmuştur. Diğer ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye'de bu konuda yapılan çalışmaların çok az olduğu ve konuyla ilgili daha fazla araştırmanın yapılması gerektiği belirtilebilir.
Sosyal > Eğitim, Eğitim Araştırmaları
DergiDerlemeErişime Açık
  • Afet Hemşireliği Topluluğu (2002). Afet hemşireliği. http://www.jsdn.gr.jp/eng/diaster/ nhtml. (Erişim 17.10.2016).
  • Afetlere İlişkin Acil Yardım Teşkilatı ve Planlama Esaslarına Dair Yönetmelik (1988). T.C. Resmi Gazete, 19808, 08 Mayıs 1988.
  • Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun (2009). T.C. Resmi Gazete, 27261, 17 Haziran 2009.
  • Akyel, R. (2007). Afet Yönetim Sistemi: Türk Afet Yönetiminde Karşılaşılan Sorunların Tespit ve Çözümüne İlişkin Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. Adana.
  • Al Khalaileh, M.A., Bond, E., Alasad, J.A. (2012). Jordanian nurses' perceptions of their preparedness for disaster management. International Emergency Nursing, 20:1, 14-23.
  • Alp, S. (2009). Bir Tıp Fakültesi Hastanesi Afet Planının İçeriği ile Uygulanma Durumunun Değerlendirilmesi. Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
  • Baack, S., Alfred, D. (2013). Nurses' preparedness and perceived competence in managing disasters. Journal of Nursing Scholarship, 45:3, 281-287.
  • Cavallo, E., Treadway, M., Funaro, B. (2010). The economics of natural disasters. Ideas for Development in the Americas, 22, 2-16.
  • Cusack, L., Arbon, P., Ranse, J. (2010). What is the role of nursing students and schools of nursing during disaster? A discussion paper. Collegian, 17: 4, 193-197.
  • Çelik, F. (2010). Türk Kızılay'ında Çalışan Hemşirelerin Afetlere Hazıroluşluk Durumları. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
  • Çelikli, S. (2010). Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Afet Yönetimi Ekibine Olağandışı Durumlara Hazırlıklı Olma Konusunda Verilen Eğitimin Değerlendirilmesi ve Uygulamanın Sınanması. Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
  • Demirkasımoğlu, M. (2016). Ankara'daki Hastanelerin Afete Hazırlık Durumları. Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
  • Diab, G.M., Mabrouk, S.M. (2015). The effect of guidance booklet on knowledge and attitudes of nurses regarding disaster preparedness at hospitals. Journal of Nursing Education and Practice, 5:9, 17-31.
  • Erkal, T., Değerliyurt, M. (2009). Türkiye'de afet yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14: 22, 147-164.
  • Erkan, E.A. (2010). Afet Yönetiminde Risk Azaltma ve Türkiye'de Yaşanan Sorunlar. Devlet Planlama Teşkilatı Uzmanlık Tezleri, Sosyal Sektörler ve Koordinasyon Genel Müdürlüğü, Ankara.
  • Fothergill, A., Val Palumbo, M., Rambur, B., Reinier, K., Mc Intosh, B. (2005). The volunteer potential of inactive nurses for disaster preparedness. Public Health Nursing, 22:5, 414-421.
  • Fung, O.W.M., Loke, A.Y., Lai, C.K. (2008). Disaster preparedness among Hong Kong nurses. Journal of Advanced Nursing, 62:6, 698-703.
  • Guerdan, B.R. (2009). Disaster preparedness and disaster management: the development and piloting of a selfassessment survey to judge the adequacy of community-based physician knowledge. American Journal of Clinical Medicine, 6:3, 32-40.
  • Hammad, K.S., Arbon, P., Gebbie, K.M. (2011). Emergency nurses and disaster response: An exploration of South Australian emergency nurses' knowledge and perceptions of their roles in disaster response. Australasian Emerg Nurs J, 14:2, 87-94.
  • Hastane Afet ve Acil Durum Planları Uygulama Yönetmeliği (2015).T.C. Resmi Gazete, 29301, 20 Mart 2015. Hemşirelik Yönetmeliği (2010).T.C. Resmi Gazete, 27515, 08 Mart 2010.
  • Hisar, K.M., Yurdakul, A. (2015). Bir üniversitenin hemşirelik öğrencilerinin afetlerde sağlık hizmetleri ile ilgili bilgilerinin değerlendirilmesi. MAKÜ Sag. Bil. Enst. Dergisi, 3: 2, 54-65.
  • Hsu, E.B., Thomas, T.L., Bass, E.B., Whyne, D., Kelen, G.D., Green, G.B. (2006). Healthcare worker competencies for disaster training. BMC Medical Education, 6:1, 19.
  • Ibrahim, F.A.A. (2014). Nurses knowledge, attitudes, practices and familiarity regarding disaster and emergency preparedness-Saudi Arabia. American Journal of Nursing Science, 3:2, 18-25.
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent [IFRC] (2016). World Disasters Report 2016: Resilience Saving Lives Today, Investing for Tomorrow. International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, Geneva, 38.
  • International Federation of Red Cross and Red Crescent [IFRC] (2007). World Disasters Report 2007: Focus on Discrimination. International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, Geneva, 62.
  • International Nursing Coalition for Mass Casualty Education [INCMCE] (2003). Educational competencies for registered nurses responding to mass casualty incidents. http://www.aacn.nche.edu/leading-initiatives/educationresources/INCMCECompetencies.pdf. (Erişim 15.06.2016).
  • Işık, Ö., Aydınlıoğlu, H.M., Koç, S., Gündoğdu, O., Korkmaz, G., Ay, A. (2012). Afet yönetimi ve afet odaklı sağlık hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28, 82-123.
  • Jennings Sanders, A. (2004). Teaching disaster nursing by utilizing the Jennings disaster nursing management model. Nurse Education in Practice, 4: 1, 69-76.
  • Kemaloğlu, M. (2015). Türkiye'de afet yönetiminin tarihi ve yasal gelişimi. Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-dergisi, 52, 126-147.
  • Kadıoğlu, M., Bek, Ö. (2009). Sağlık Kuruluşları İçin Afet Acil Yardım Planlama Rehberi. Beyaz Gemi Eğitim ve Danışmanlık, İstanbul, 24-38.
  • Kalanlar, B., Kubilay, G. (2015). Afetlerde toplum sağlığının korunmasında önemli bir kavram: afet hemşireliği. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 23: 1, 57-65.
  • Kalanlar, B. (2013). Afet Hemşireliği ve Yönetiminin Hemşire Öğrencilere Öğretimi: Jenning'in Hemşirelikte Afet Yönetim Modelinin Kullanılması. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
  • Labrague, L.J., Yboa, B.C., McEnroe Petitte, D.M., Lobrino, L.R., Brennan, M.G.B. (2016). Disaster preparedness in Philippine nurses. Journal of Nursing Scholarship, 48:1, 98-105.
  • Loke, A.Y., Fung, O.W.M. (2014). Competencies in disaster nursing: Implications for curriculum development and public health. Int. J. Environ. Res. Public Health, 11:3, 3289-3303.
  • Magnaye, B., Lindsay, M.S., Ann, M., Gilbert, R., Heather, J. (2011). The role, preparedness and management of nurses during disasters. E-International Scientific Research Journal, 3:4, 269-294.
  • Minami, H., Young-Soo, S. (2009). ICN framework of disaster nursing competencies. World Health Organization and International Council of Nurses. http://www.wpro.who.int/hrh/documents/icn_framework.pdf?ua=1. (Erişim 12.06.2016).
  • Moe, T.L., Gehbauer, F., Sentz, S., Mueller, M. (2007). Balanced scorecard for natural disaster management projects. Disaster Prevention and Management, 16:5, 785-806.
  • Nesmith, E.G. (2006). Defining disasters with implications for nursing scholarship and practice. Disaster Manage Response, 4, 59-63.
  • Olağanüstü Hal Kanunu (1983). T.C. Resmi Gazete, 2935, 25 Ekim 1983.
  • Olchin, L., Krutz, A. (2012). Nurses as first responders in a mass casualty. Journal of Trauma Nursing: The Official Journal of the Society of Trauma Nurses, 19:2, 122-129.
  • Özcan, F. (2013). Hemşirelerin Afete Hazır Olma Durumu ve Hazırlık Algısı. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
  • Özmen, B., Özden, A.T. (2013). Türkiye'nin afet yönetim sistemine ilişkin eleştirel bir değerlendirme. İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 49, 1-28.
  • Özmen, P., Türk, Y.Z., Çetin, M. (2013). Afetlerde güvenli hastaneler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2: 4, 547-561.
  • Özüçelik, D.N., Şahin, A., Fürüzan, V., Sivri, B., Şardan Çetinkaya, Y., Erdener, U. (2008). Hacettepe Üniversitesi hastaneleri-hastane afet planı hazırlıkları 2002-2008. Hacettepe Tıp Dergisi, 39: 2, 102-108.
  • Pourvakhshoori, N., Norouzi, K. Ahmadi, F., Hosseini, M., Khankeh, H. (2017). Nursing in disasters: A review of existing models. International Emergency Nursing, 31, 58-63.
  • Seyedin, H., Dolatabadi, Z.A., Rajabifard, F. (2015). Emergency nurses' requirements for disaster preparedness. Trauma Mon, 20:4, e29033.
  • Shapira, S., Aharonson-Daniel, L., Bar-Dayan, Y., Sykes, D., Adini, B. (2016). Knowledge, perceptions, attitudes and willingness to report to work in an earthquake: A pilot study comparing Canadian versus Israeli hospital nursing staff. International Emergency Nursing, 25, 7-12.
  • Sivil Savunma Kanunu (1958). T.C. Resmi Gazete, 7126, 09 Haziran 1958.
  • Stanhope, M., Lancaster, J. (2004). Community and Public Health Nursing: Disaster Nursing. 6. Edition. MO: Mosby, St. Louis, 473-489.
  • Şahin, N. (2009). Afet Yönetimi ve Acil Yardım Planları. TMMOB İzmir Kent Sempozyumu, İzmir, s.67.
  • Taşkıran, G. (2015). Bir Kamu Üniversitesi Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Afetlere Hazır Oluşluluk Durumları. İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
  • Thomas, V., Inglesby, M.D. (2011). Progress in disaster planning and preparedness since 2001. JAMA, 306: 12, 1372-1373.
  • Türk Dil Kurumu [TDK] (2006). Afet. Ankara; Türk Dil Kurumu. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_ gts&arama=gts&guid=TDK.GTS.55aea1c75b2413.27774236. (Erişim 20.06.2016).
  • Usher, K., Mayner, L. (2011). Disaster nursing: A descriptive survey of Australian undergraduate nursing curricula. Australian Emergency Nursing Journal, 14: 2, 75-80.
  • Vatan, F., Salur, D. (2010). Yönetici hemşirelerin hastanelerdeki deprem afet planları konusundaki görüşlerinin incelenmesi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi, 3: 1, 32-44.
  • Veenema, T.G. (2006). Expanding education opportunities in disaster response and emergency preparedness for nurses. Nursing Education Perspectives, 27: 2, 93-98.
  • Vijayan Iyer, G., Mastorakis, N.E. (2006). Important Elements of Disaster Management and Mitigation and Design and Development of a Software Tool. Proceedings of the 7th WSEAS International Conference on Mathematics and Computers in Business and Economics, Cavtat, s.102-121.
  • Whittaker, H. (1979). Comprehensive Emergency Management: A Governor's Guide. National Governors' Association Center for Policy Research, Washington, 51-63.
  • World Health Organization [WHO] (2007). Risk reduction and emergency preparedness: WHO six-year strategy for the health sector and community capacity development. WHO Document Production Services, Geneva, 46-55. http://www.who.int/hac/techguidance/preparedness/emergency_preparedness_eng.pdf. (Erişim 19.09.2016).
  • World Health Organization [WHO] (2013). Health systems in urban disasters. http://www.who.int/kobe_centre/ publications/Health-systems-in-urbandisasters_2013/en/. (Erişim 29.10.2016).
  • World Health Organization [WHO] (2014). Western Pacific Regional Framework for Action for Disaster Risk Management for Health: Emergencies and Disasters. Regional Office for the Western Pacific, Philippines, 34-47.
  • Yan, Y.E., Turale, S., Stone, T., Petrini, M. (2015). Disaster nursing skills, knowledge and attitudes required in earthquake relief: Implications for nursing education. International Nursing Review, 62: 3, 351-359.
  • Yin, H., He, H., Arbon, P., Zhu, J. (2011). A survey of the practice of nurses' skills in Wenchuan earthquake disaster sites: Implications for disaster training. Journal of Advanced Nursing, 67: 10, 2231-2238.
  • Zarea, K., Beiranvand, S., Sheini Jaberi, P., Nikbakht Nasrabadi, A. (2014). Disaster nursing in Iran: Challenges and opportunities. Australasian Emergency Nursing Journal, 17: 4, 190-196

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.