Ajla KARÇİÇ
(* Arş. Gör. International Burch University, El-mek)
MUSTAFA ÇETİN
(Assoc. Prof. Dr. International Burch University, El-mek)
Yıl: 2015Cilt: 10Sayı: 15ISSN: 1308-2140 / 1308-2140Sayfa Aralığı: 535 - 562Türkçe

111 5
BOSNA-HERSEKLİLERE TÜRKÇE ÖĞRETİMİ BAĞLAMINDA KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA: TÜRKÇEDE VE BOŞNAKÇADA ÇATI
Çatı konusu yabancılara Türkçe öğretiminde en çok zorlanılan dil bilgisi konularından birisidir. Özneye ve nesneye bağlı olarak eklendikleri fiillere farklı anlamlar ve işlevler kazandıran bu yapıların öğretiminde dikkat edilmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Yabancı dil öğretiminin amaca yönelik yapılabilmesi için öğretilen dilin analizinin yapılması uygun olacaktır. Böylece öğrenim sürecinde karşılaşılabilecek hatalar önceden tespit edilebilir. İnceleme sonucunda elde edilen bulgular yabancı dil öğretim programlarının ve ders materyallerinin geliştirilmesi için kullanılabilir. Çalışmanın amacı; Bosna Hersek'te yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilere çatı konusunun kavratılmasında karşılaşılan engellerin sebeplerini ortaya çıkarmaktır. Çalışmada karşılaştırmalı dil bilimi yöntemi kullanılmıştır. Türkçede ve Boşnakçada fiillerde çatı konusu çatı tanımları, tasnifleri, türleri ve işlevleri bakımından karşılaştırılmıştır. Türkçede var olan bazı çatı türlerinin Boşnakçada olmadığı, aynı şekilde Boşnakçada tasniflere katılan bazı çatıların Türkçede farklı yapılara tekabül ettiği gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Türkçede geçişli fiiller, geçişsiz fiiler, etken çatı, edilgen çatı, dönüşlülük çatısı, işteş çatı ve ettirgen çatı türleri bulunmaktadır. Boşnakçada ise etken, edilgen, orta ve dönüşlü olmak üzere dört çatı türü mevcuttur. İşteş çatı dönüşlülüğün bir çeşidi olarak tasniflerde yer almaktadır. Bunun dışında Türkçede bulunan ettirgenlik çatısının Boşnakçada çatı türü olarak bulunmadığı ancak, farklı yapılarla ettirgenliğin sağlandığı görülmüştür. Özellikle ettirgen çatının Boşnakçada olmayışı bu yapıların Bosna Hersekli öğrencilere öğretimini zorlaştırmaktadır. Karşılaştırmalı dil bilim yöntemiyle elde edilen bulgular ise karşılaştırılan iki dil arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyacak şekilde çatı tasnifleri, türleri ve işlevleri bakımından değerlendirilmiş, seçilen romanlardan örneklerle birlikte yorumlanmıştır. Örnek cümleler Derviş ve Ölüm, Ponornica (Yer Altı Irmağı), Kiralık Konak, Küçük Ağa romanlarından verilmiştir
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Aksan, D. (2009). Her Yönüyle Dil . Ankara : Türk Dil Kurumu Yayınları .
  • Alyılmaz, C. (2010). Türkçe Öğretiminin Sorunları . Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic , 729-749.
  • Arak, H. (2006). İkinci Yabancı Dil Olarak Almancanın Öğrenilmesinde İngilizcenin ve Karşılaştırmalı Dilbilgisinin Rolü . Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 205-216.
  • Arslan, M. (2010). Yabancılara Türkçe Öğretim Klavuzu-Temel Seviye . Sarajevo: IBU publications.
  • Banguoğlu, T. (1998). Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu .
  • Başoğul, A., Duygu, Can.S., Başoğul. (2014). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenen Balkanlı Öğrencilerin Yazılı Anlatımda Yaptıkları Hatalar Üzerine Tespitler. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi. s.10, 100-119.
  • Biçer, N., Çoban, İ., Sıddık, B. (tarih yok). Türkçe Öğrenen Yabancı Öğrencilerin Karşılaştığı Sorunlar: Atatürk Üniversitesi Örneği . Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi , 126-135.
  • Buğra, T. (1999). Küçük Ağa . İstanbul : Meb.
  • Çediç, İ. (2001). Osnovi Gramatike Bosanskog Jezika . Sarajevo: Instıtut za Jezik u Sarajevu.
  • Demircan, Ö. (2003). Türk Dilinde Çatı . İstanbul: Papatya Yayıncılık .
  • Doğan, L., Kaya, N., Oyar, A., Topaloğlu, Y., Durmuş, O., Özden, M. Ö. (2006). Üniversiteler İçin Türk Dili . Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Eker, S. (2013). Çağdaş Türk Dili. Ankara: Grafiker Yayınları.
  • Er, O., Biçer, N., Bozkırlı, K. Ç. (2012). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Karşılaşılan Sorunların İlgili Alan Yazını Işığında Değerlendirilmesi . Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi , 51-69.
  • Ercilasun, A. B. (2013, bahar). Türkçenin Dünya Dilleri Arasındaki Yeri. Dil Araştırmaları sayı:12, s. 17-22.
  • Ergin, M. (2007). Üniversiteler için Türk Dili . İstanbul : Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım.
  • Ergin, M. (2009). Türk Dil Bilgisi . İstanbul : Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım .
  • Ergüzel, M., Gülsevin, G., Boz, E., & Yaman, E. (2012). Üniversiteler İçin Türk Dili . Ankara : Savaş Yayınevi .
  • Filan, K. (2001). Dil ve Kültür İlişkisi: Bosna’da Türk Dili Öğretimindeki Yeri .
  • Gencan, T. N. (2001). Dilbilgisi . Ankara : Ayraç Yayınevi.
  • Hengirmen, M. (2010). Turkish Grammar- For Foreign Students . Ankara : Engin Yayın Evi .
  • Jahiç, D., Haliloviç, S., Paliç, İ. (2004). Gramatika Bosanskoga Jezika . Zenica : Dom Stampe .
  • Karaağaç, G. (2013). Türkçenin Dilbilgisi . Ankara : Akçağ Yayınları .
  • Karaosmanoğlu, Y. K. (2009). Kiralık Konak . İstanbul : İletişim Yayınları.
  • Korkmaz, Z. (2009). Türk Dili ve Kompozisyon . Bursa : Ekin Yayınevi.
  • Kulenoviç, S. (2004). Ponornica. Sarajevo : Biblioteka Dani .
  • Onan. B. (2009). Eklemeli Dil Yapısının Türkçe Öğretiminde Oluşturduğu Bilişsel (Kognitif) Zeminler. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. s.11, 237-264.
  • Osmanbegoviç, B. S., Arslan, M. (2013). Bosna Hersek'te Türkçe Öğretimi ve Öğrenciler Açısından Problemleri. Dede Korkut- Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi , 100-112.
  • Oyar, A. (2006). Üniversiteliler için Türk Dili . Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Ricanoviç, M. (1998). Jezik i Njegova Struktura . Sarajevo : TKP Šahinpašić .
  • Selimoviç, M. (1966). Derviş i Smrt. Sarajevo : Svjetlost.
  • Siliç, J., Pranjkoviç, I. (2005). Gramatika Hrvatskoga Jezika -za gimnazije i visoka uçilişta. Zagreb: Şkolska Knjiga.
  • Skaljic, A. (1966). Turcizmi u srpskohrvatskom jeziku. Sarajevo: Svjetlost.
  • Tosun, C. (2005). Türkçe'nin Yabancı Dil Olarak Öğretilmesi . Journal of Language and Linguistic Studies, Vol.1, No.1.
  • Türk Dil Kurumu. (2005). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dili Kurumu Yayınları.
  • Zekic, Z. (1998). Da Lakše Naučiš Svoj Jezik . Sarajevo : Sarajevo- Publishing .

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.