Tolga KARA
(Bursa Uludağ Üniversitesi)
Emin ATASOY
(Bursa Uludağ Üniversitesi)
Yıl: 2019Cilt: 22Sayı: 41ISSN: 1301-5265 / 2651-4974Sayfa Aralığı: 133 - 154Türkçe

244 10
SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETİM PROGRAMI VE DERS KİTAPLARININ (2018) DİJİTAL VATANDAŞLIK KAVRAMI VE ALT BOYUTLARI BAĞLAMINDA İNCELENMESİ1
Teknolojik ve siyasi gelişmelerin hızlandığı, sosyal, davranışsal ve etik anlayışların dönüşüme uğradığı, çığır açan yeni bilimsel ve kültürel gelişmelerin yaşandığı bir zaman diliminde yaşanılmaktadır. Özellikle insanlık tarihinin son yüzyılında yaşanılan inanılmaz gelişimi ve dünyanın artık küresel bir köy haline gelmesi, günümüzde kullanılan birçok kavramı, olguyu veya anlayışı ya değişime uğratmış ya da tamamen ortadan kaldırmış-tır. Değişime uğrayan ve üzerinde tartışmaların yaşandığı olgulardan biri de “vatandaş-lık” olgusudur. Coğrafi ve siyasi sınırlara bağlı bir vatandaşlık anlayışının küreselleşmeyle birlikte ortadan kalkması, teknolojinin özellikle de internetin gündelik hayatın hemen her alanına egemen olması, akıllı teknolojik cihazların kullanımının 4-5 yaş düzeyindeki ço-cuklara kadar inmesi, teknoloji çağı olarak adlandırılan bu dönemde vatandaşlık olgusunu da dijital bir boyuta taşımıştır. Bu kapsamda bilişim teknolojilerindeki güncel gelişmeleri izleyen ve aktif olarak kullanım sağlayan bireylerin, bilinçli bir vatandaşın yapması gereken davranışları dijital ortamda da aynı şekilde devam ettirmesi, neleri yapmaları ya da nele-ri yapmamaları gerektiği dijital vatandaşlık kavramını ortaya çıkarmıştır. Mevcut eğitim sistemi içinde sosyal bilgiler öğretim programının, dijital vatandaşlık modelini öğrenciye kazandırmak için en uygun öğretim programı olduğu söylenebilir. Dijital vatandaşlık olgu-su, özünde kuramsal bir özellik taşıdığı için çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsen-miştir. Dijital vatandaşlığa ilişkin ayrıntılı bilginin oluşturulması için uluslararası ve ulusal literatürde yer alan çalışmalar doküman incelemesi tekniğinden faydalanılarak taranmıştır. Bununla birlikte 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve ders kitaplarında dijital vatandaş oluşturmada rol oynayabilecek konuların tespiti için içerik analizi kullanılmıştır. Bu kap-samda çalışmanın amacı, yeniden yapılandırılan ve 2018 yılında güncellenen Sosyal Bilgi-ler Öğretim Programının öğrenme alanı ve içeriklerinin dijital vatandaşlık ve alt boyutları açısından değerlendirilmesini yapmak ve dijital vatandaş yetiştirmek açısından yeterlili-ğini ortaya koymaktır. Araştırma sonucunda dijital vatandaşlığın ve alt boyutlarının 2018 SBÖP’nda yer alan kazanımlarda yeterli düzeyde yer almadığı, sınıflar bazında ve öğrenme alanlarında yer alan konuların dağılımının ise düzensiz olduğu tespit edilmiştir.
Sosyal > İletişim
Sosyal > Eğitim, Eğitim Araştırmaları
Sosyal > Sosyoloji
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Aslan, S. (2016). İlköğretim Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Dijital Vatan-daşlık Davranışlarının Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi (Fırat, Dicle, Siirt, Adıyaman Üniversiteleri Örneği). Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniver-sitesi, Elazığ.
  • Bakır, E. (2016). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Dijital Vatandaşlık Seviyelerinin Di-jital Vatandaşlık Alt Boyutlarına Göre İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ka-radeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Cohen, L., Manion, L.,ve Morrison, K.(2007). Research methods in education. (6th ed.). New York: NY: Routledge.
  • Çubukçu, A. ve Bayzan, Ş. (2013). Türkiye’de Dijital Vatandaşlık Algısı Ve Bu Algıyı İnternetin Bilinçli, Güvenli Ve Etkin Kullanımı İle Artırma Yön-temleri. Middle Eastern and African Journal of Educational Research, 5, 148-174.
  • Dijital Vatandaşlığın Dokuz Alt Boyutu. http://www.digitalcitizenship.net/ni-ne-elements.html. 10 Eylül 2018 tarihinde erişildi.
  • Elçi, C. A. (2015). Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Dersi Öğretim Programına Yönelik Öğrenci Görüşlerinin Dijital Vatandaşlık Bağlamında İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Evran, B. (2012). Dijital Yerliler ve Dijital Yerlilerde Öğrenme. 10 Eylül 2018 tari-hinde blogspot.com: http://zkusagi.blogspot.com/ adresinden erişildi.
  • Farmer, L. (2010). 21. Century Standarts For İnformation Literacy. Leadership, 39 (4), 20-22.
  • Görmez, E. (2016). Öğretmen Adaylarının “Dijital Vatandaşlık ve Alt Boyut-ları” Hakkındaki Görüşleri, (Bir Durum Çalışması). Turkısh Studies, 11(21), 125-144.
  • Görmez, E. (2017). İlkokul Sosyal Bilgiler Programının Dijital Vatandaşlık ve Alt Boyutları Açısından Yeterliliği, The Journal of Academic Social Science Studies, Number: 60, 1-15.
  • Isın, E. F. and Turner, B. S. (2002). Citizenship Studies: an introduction. Handbook of citizenship studie. 1-10.London: Sage
  • ISTE (International Society for Technology in Education). (2007). ISTE stan-dards: Students., http://www.iste.org/docs/pdfs/20-14_ISTE_Standar-ds-S_PDF.pdf 20 Ağustos 2018 tarihinde erişildi.
  • Karaduman, H.(2011). 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersinde Dijital Vatandaşlığa Dayalı Etkinliklerin Öğrencilerin Dijital Ortamdaki Tutumlarına Etkisi Ve Öğren-me Öğretme Sürecine Yansımaları. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Karaduman, H. ve Öztürk, C. (2014). Sosyal Bilgiler Dersinde Dijital Vatandaş-lığa Dayalı Etkinliklerin Öğrencilerin Dijital Vatandaşlık Tutumlarına Etkisi ve Dijital Vatandaşlık Anlayışlarına Yansımaları, Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 5(1), 38-78.
  • Kocadağ, T.(2012). Öğretmen Adaylarının Dijital Vatandaşlık Düzeylerinin Belir-lenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
  • Kuş, Z., Güneş, E., Başarmak, U. ve Yakar, H. (2017). Gençlere Yönelik Dijital Vatandaşlık Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Journal of Computer and Education Research, 5 (10), 298-316.
  • MEB.(2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı, İlkokul ve Ortaokul 4,5,6,7. Sınıflar, Ankara
  • Mossberger, K., Tolbert, C., ve S. McNeal, R. S. (2007). Digital Citizenship: The Internet, Society, and Participation. London: MIT Press.
  • Oxley, C.(2010). Digital Citizenship: Developing An Ethical and Responsible Online Culture. International School Librarianship: Selected Papers from the IASL Annual Conference, 1-11.
  • Özkazanç, A.(2009). Toplumsal Vatandaşlık ve Neoliberalizm Sorunu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 64 (1),247-264.
  • Prensky, M. (2001). Digital Natives, Digital Immigrants. On the Horizon, 9 (5), 1-6.
  • Ribble, M. S., Bailey, G. D., ve Ross, T. W. (2004). Digital Citizenship: Addres-sing Appropriate Technology Behavior. Learning & Leading with Techno-logy, 32(1), 6.
  • Ribble, M. ve Bailey, G. (2007). Digital Citizenship in Schools. Washington: ISTE Press.
  • Sakallı, H., Çiftci, S. (2016). Sınıf Öğretmeni Adaylarının Dijital Vatandaşlık Düzeyleri İle Siber Zorbalık Eğilimleri Arasındaki İlişkinin İncelenme-si, Adnan Menderes Üniversitesi Örneği, Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uy-gulama, 6 (2),100-119.
  • Şahin, E. (2018). Ortaokul 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. Ankara: Anadol Ya-yıncılık.
  • Taş, H., Kıroğlu K. (2018) 2017 İlkokul Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Progra-mı’nın Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi, İlköğretim Online Dergisi, 17(2), 697-716.
  • Turan, S , Karasu Avcı, E . (2018). 2018 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı’nın Dijital Vatandaşlık Bağlamında İncelenmesi. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 1 (1), 28-38.
  • Tüysüz, S., (2018). İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. Ankara: Tuna Mat-baacılık.
  • Vural, S.,S.(2016). Üniversite Öğrencilerinin Bakış Açısıyla Dijital Vatandaşlık Gös-tergelerinin İncelenmesi. Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.
  • Som Vural, S , Kurt, A . (2018). Üniversite Öğrencilerinin Bakış Açısıyla Dijital Vatandaşlık Göstergelerinin İncelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uy-gulama, 8 (1), 60-80.
  • Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2016). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (9.Bs). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Yılmaz, Ö.F., Bayraktar, H., Özden, M.K., Akpınar ve M., Evin, Ö. (2018) Or-taokul 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. MEB, Ankara: Devlet Kitapları.
  • Yılmaz, Ö.F., Bayraktar, H., Özden, M.K., Akpınar ve M., Evin, Ö. (2018) Or-taokul 7. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders Kitabı. MEB, Ankara: Devlet Kitapları.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.