Yıl: 2019 Cilt: 0 Sayı: 65 Sayfa Aralığı: 189 - 206 Metin Dili: Türkçe DOI: 10.14222/Turkiyat4109 İndeks Tarihi: 17-12-2019

2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları

Öz:
Bitlis İl merkezinde yer alan Bitlis Kalesi’nde2018 yılı kazı çalışmalarında ele geçirilen kaidelisüzgeçli çanaklı lüleler çalışmamızın konusunuoluşturmaktadır. Osmanlı sosyal yaşamınınvazgeçilmez öğelerinin başında gelen lüleler,Osmanlı İmparatorluğu’nda Anadolu’nun hemenher yerinde yaygın bir şekilde görülür. Genelliklekahvehanelerde kahve ile birlikte tütün içmek içinkullanıldığı bilinmektedir. 2018 yılında BitlisKalesi’nde yapılmış olan kazı çalışmalarında P veR 14-15 olarak isimlendirilen alanlardan elegeçirilen kaideli süzgeçli çanaklı lüleler dışındaçok sayıda farklı formda lüle buluntularınaulaşılmıştır. Kalede yapılan kazı çalışmalarısırasında ele geçirilen lüle buluntularının fazlalığıbölgede yoğun bir lüle kullanımınıgöstermektedir. Tam olarak pişmemiş yumuşakhamurlu az sayıdaki yarı mamul lüle buluntularıise bölgede üretiminin yapılmış olabileceğifikrini akla getirmektedir. Ele geçirilen toplam224 adet kaideli süzgeçli çanaklı lüle çalışmamıziçerisinde incelenmiş ve 36 lüle katalog kısmındaele alınmıştır. Konumuz kapsamında incelenenkaideli süzgeçli çanaklı lüleler 18-19.yüzyılatarihlendirilmiştir.
Anahtar Kelime:

Base, Sieve Bowl Pipe Finds in Bitlis Castle Excavation of The Year 2018

Öz:
The subject matter of the study is base, sieve bowl pipes found in excavation work of the year 2018 in Bitlis Castle which is located in Bitlis city Centre. Pipes, which were among indispensable items of the Ottoman social life, were widely used in almost everywhere in Anatolia in the Ottoman Empire. It is known that they were often used to smoke while drinking coffee in coffeehouses. A large number of pipe types were found with the exception of the base, sieve bowl pipes that were found out in the region called P and R 14-15 in the excavation works in Bitlis Castle in 2018. The redundancy of pipe finds, obtained during the excavation works in the castle, indicates that pipes were commonly used in the region. The limited number of semi-manufactured pipe finds with underdone soft paste gives rise to the thought of manufacturing in the region. 224 totally obtained base, sieve bowl pipes were examined in the study, and 36 pipes were scrutinized in catalogue class. The base, sieve bowl pipes, studied within the scope of our subject, were dated to the 18-19th centuries.
Anahtar Kelime:

Belge Türü: Makale Makale Türü: Araştırma Makalesi Erişim Türü: Erişime Açık
  • Ayhan, G. (2009). “Smyrna Antik Kenti Kazıları 2007-2008 Yılı Lüle Buluntuları”, Sanat Tarihi Dergisi, XVIII (2), İzmir, 1-22.
  • Ayhan, G. (2010). “Başur Höyük Kazısı Lüle Buluntuları”, XIII. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri (14-16 Ekim 2009), Pamukkale Üniversitesi, İstanbul, 49-57.
  • Ayhan, G. (2010). “Hasankeyf Lüle Buluntularının Değerlendirilmesi”, Sanat Tarihi Dergisi, XIX (1), 1-22.
  • Ayhan, G. (2011). “19.Yüzyıla Tarihlenen Bir Grup Osmanlı Lülesi”, Kültürel Bellek ve Estetik Yansımalar, Ankara, 227-241.
  • Ayhan, G. (2011). Hasankeyf Kazısı Lüle Buluntuları (Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), İzmir.
  • Ayhan, G. (2014). “Lüle Terminolojisinin Sorunları Üzerine Görüşler”, XVI. OrtaçağTürk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri (18- 20 Ekim 2012), 1, Sivas, 53-63.
  • Bakla, E. (1993). Tophane Lüleciliği. İstanbul.
  • Baram, U. (2004). “Filistin Geçmişinden Dolaşık Objeler”, Osmanlı Arkeolojisi (Çev.
  • Bilgi Altınok), İstanbul, 142-163.
  • Baş, G. (2018). Bitlis Kalesi Arkeolojik Kazı Çalışmaları (2011-2015), İstanbul.
  • Baş, Gülsen.(2002) Bitlis’teki Mimari Yapılarda Süsleme, Bitlis Bitlis İl Yıllığı, 1967.
  • El-Belazuri, Futuhu’l Buldan, 1987 Ankara
  • Erim, H. N., Nakiboğlu, A. (2013). “Osmanlı Bürokrasisinde Yenileşme: Tütün Nizamnameleri”, Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 8/2, Ankara, 319-344.
  • Goodman, J. (1993). Tobacco in History The Cultures of Dependence, London. İbnu’l-Esir, (1991) El-Kamilfi’t Tarih, (Çev. Ahmet Ağıraksa), C. VIII, İstanbul. Bahar Yayınları
  • Kalaycı, M. (2017). “18. Yüzyıl Osmanlı Coğrafyasında Tütünün Sosyo-Kültürel Zeminine Dair Bir Metin: Ebū Sehl Numān Efendi ve Taḥlīlu’d-Duḫān Adlı Risâlesi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 58:1, Ankara, 1-45.
  • Kocabaş, H. (1963). “Tophane Lüleciliği”, Türk Etnografya Dergisi, V, Ankara, 12-13.
  • Koç Keskin, N. (2018). 17.Yüzyılda Divan Şiirinde Osmanlı Sosyal Hayatının İzleri, II, İstanbul.
  • Örnek, D. (2014). “Türk El Sanatları İçerisinde Sigara Ağızlıkları ve Tabakalarının Yeri ve Önemi”, Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/10 Fall 2014, Ankara, s. 797-807.
  • Pektaş, K. (2008). “Bitlis Kale Kazısı 2006 Yılı Çalışmaları”, 29. Kazı Sonuçları Toplantısı (28 Mayıs-1 Haziran 2007), c.1, s.245-262.
  • Pektaş, K. (2009). “Bitlis Kale Kazısı 2007 Yılı Çalışmaları”, 30. Kazı Sonuçları Toplantısı (26-30 Mayıs 2008), c. 4, 317-326.
  • Pektaş, K. (2010). “Bitlis Kale Kazısı 2008”, 31. Kazı Sonuçları Toplantısı (25-29 Mayıs 2009), c. 4, 85-100.
  • Pektaş, K. (2011). “Bitlis Kalesi 2009 Yılı Kazısı”, 32. Kazı Sonuçları Toplantısı (24-28 Mayıs 2010), c. 4, 285-298.
  • Saldırgan, G. (2018). “Cizre İç Kale Kazısı Lüle Buluntuları”, I. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitabı, Kayseri, 607-621.
  • Tekdal, D. (2018). II. Abdülhamid Döneminde Bitlis Vilayeti (İdari Ve Sosyal Yapı), (Yayınlanmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü), Denizli.
  • Tuncel, M. “Bitlis”, İslam Ansiklopedisi, c.6.
  • Tuncer, O. C. (1995). “Diyarbakır-Bitlis Kervan Yolu ve Üzerindeki Hanlarımız”, Vakıflar Dergisi, 25, Ankara, 9-34.
  • Yapıştıran, C. (2013). 19.Yüzyıl İkinci Yarısında Bitlis ve Tütün, (Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
  • Yaşa, R. (1992). Bitlis’te Türk İskânı, Ankara.
  • Yaşar, A. (2016), “Kahvehane”, TDV İslam Ansiklopedisi.
  • Yener, A. (2005). “Tütün Lüleleri ve Antalya-Kaleiçi’nde Bulunan Örnekler”, Arkeoloji ve Sanat, C. 119, 94-113.
  • Yılmaz, A. (2010). Bitlis Kale Kazısında Ortaya Çıkarılan (2004-2008) Tütün Lüleleri, (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çanakkale.
  • Yılmaz, F. (2005). Osmanlı İmparatorluğu’nda Tütün: Sosyal, Siyasi ve Ekonomik Tahlili (1600-1883), (Yayınlanmamış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü), İstanbul.
  • Yılmaz, F. (2012). “Tütün”, TDV İslam Ansiklopedisi, 42, 1-4.
  • Yurt Ansiklopedisi, c. II. s.1388.
APA ŞEN K, KARASU Y (2019). 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. , 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
Chicago ŞEN Korkmaz,KARASU Yunus Emre 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. (2019): 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
MLA ŞEN Korkmaz,KARASU Yunus Emre 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. , 2019, ss.189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
AMA ŞEN K,KARASU Y 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. . 2019; 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
Vancouver ŞEN K,KARASU Y 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. . 2019; 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
IEEE ŞEN K,KARASU Y "2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları." , ss.189 - 206, 2019. 10.14222/Turkiyat4109
ISNAD ŞEN, Korkmaz - KARASU, Yunus Emre. "2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları". (2019), 189-206. https://doi.org/10.14222/Turkiyat4109
APA ŞEN K, KARASU Y (2019). 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 0(65), 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
Chicago ŞEN Korkmaz,KARASU Yunus Emre 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 0, no.65 (2019): 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
MLA ŞEN Korkmaz,KARASU Yunus Emre 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, vol.0, no.65, 2019, ss.189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
AMA ŞEN K,KARASU Y 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 2019; 0(65): 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
Vancouver ŞEN K,KARASU Y 2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 2019; 0(65): 189 - 206. 10.14222/Turkiyat4109
IEEE ŞEN K,KARASU Y "2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları." Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 0, ss.189 - 206, 2019. 10.14222/Turkiyat4109
ISNAD ŞEN, Korkmaz - KARASU, Yunus Emre. "2018 Yılı Bitlis Kale Kazısı Kaideli, Süzgeçli Çanaklı Lüle Buluntuları". Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 65 (2019), 189-206. https://doi.org/10.14222/Turkiyat4109