Ramazan MEŞE
(İnönü Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Arap Dili ve Belağatı Anabilim Dalı, Malatya, Türkiye)
Yıl: 2020Cilt: 0Sayı: 14ISSN: 2667-7326 / 2667-6710Sayfa Aralığı: 51 - 79Türkçe

108 0
Endülüs Müslümanlarının II. Bayezid’e Yazdığı İstiğâse (Feryadname) Kasidesi
İber yarımadasında yaklaşık sekiz asır boyunca Müslümanların oluşturmuşolduğu görkemli medeniyet, son Endülüs İslam Devleti Benî Ahmer’in898/1492’de yıkılması ile son bulmuştur. Benî Ahmer Devleti’nin yıkılmasındansonra yarımadada kalan Müslümanlara karşı takınılan sert ve acımasız tavırkarşısında yarımadadaki Müslümanlar, dönemin güçlü Müslüman devletbaşkanlarından yardım istemişlerdir. Bu yardım taleplerini de istiğâse(feryadname) kasideleri yazarak elçi vasıtasıyla bu devlet başkanlarınailetmişlerdir. Bu kasidelerde içinde bulundukları zor durumu dile getiripmaruz kaldıkları baskı ve zulmü tasvir etmişlerdir. Tarihi bir belge niteliğindeolan bu kasideler Osmanlı Devleti padişahlarından II. Bayezid’e da ulaşmış veondan yardım talep edilmiştir. Endülüslüler II. Bayezid’e iki istiğâse kasidesiyazmıştır. Bunların birincisi henüz Benî Ahmer Devleti (1238-1492) yıkılmadanönce Hıristiyanların dört bir taraftan devleti işgal etmelerinden dolayı yazılanistiğâse kasidedir. İkincisi ise Benî Ahmer Devleti’nin yıkılmasından sonraMüslümanların maruz kaldığı asimilasyon politikasından dolayı yazılanistiğâse kasidesidir. Bu çalışmada Endülüs’te son Müslüman devleti olan BenîAhmer Devleti düştükten sonra Endülüs Müslümanların Osmanlı Padişahı II.Bayezid’e yazdıkları istiğâse kasidesi değerlendirilecektir. Tarihi bir vesika olanbu kasideye geçmeden önce girişte Endülüs tarihinden, son Endülüs MüslümanDevleti Benî Ahmer’in yıkılışı ve bundan sonra Endülüs’te kalanMüslümanların yaşadıkları Hıristiyan baskılarından kısaca bahsedilecektir.Daha sonra istiğâse şiiri tarif edilerek söz konusu kaside tercümesi yapılarakdeğerlendirilecektir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Abdulbâkî Muhammed, Abdulbâkî Hüseyn. “Sînîyyetü İbni’l-Abbâr - dirâse belâğiyye nakdiyye-“. Mecelletü Külliyeti’l-Lügati’l-Arabiyye bi Asyût 30/4 (Aralık 2011), 2293-2341.
  • Anân, Muhammed Abdullâh. Devletü’l-İslâm fi’l-Endelüs. 4 Cilt. Kahire: Mektebetü’l-Hanicî, 1997.
  • Bilgin, Feridun. ‘’Gırnata İşgali Sonrasında Endülüs’teki Müslümanların Asimilasyonu’’. Mukaddime Dergisi 2 (2010), 53-78.
  • Ferâhîdî, Halîl b. Ahmed. Kitâbu’l-ʻayn. thk. Mehdî el-Mahzûmî - İbrâhîm es-Samerrâî. 4 Cilt. Lübnan: Dâru ve Mektebetü’l-Hilâl, ts.
  • Goran, Selahattin. Endülüs Arap Şiirinde Vatan Özlemi. Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2003.
  • İbn Dureyd, Ebû Bekr Muhammed el-Ezdî. Cemheretü’l-lüğa. thk. Remzî Munîr Baʿlebekkî. Beyrut: Dâru’l-İlmi li’l-Melâyîn, 1407/1987.
  • İbn Mâlik et-Tâî, Ebû Abdillâh Cemâlüddîn Muhammed b. Abdillâh elEndelüsî el-Ceyyânî. el-Elfâzu’l-Muhtelifetü fî’l-Meâni’l-Mu’telife. thk. Muhammed Hasan Avâd. Beyrut: Dâru’l-Cîl, 1411/1991.
  • Îsâ, Fevzî. eş-Şiʻri’l-Endelüsî fî asri’l-Muvahhidin. İskenderiyye: Dâru’lVefâ, 1428/2007.
  • Kasapoğlu, Abdurrahman. “Kur’an’da Dini Bir Tecrübe Olarak Allah’tan Yardım Dileme ve O’na Muhtaçlık “İstiâne”, “İstiğâse” ve “Fakr İla’llâh”. İnönü Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 5/2 (Güz 2014), 81-127.
  • Makkarî, Şihâbuddîn Ahmed b. Muhammed el-Tilimsânî. Ezhâru’r-riyâd fi ehbâri el-Kâdî ʻİyâd. thk. Mustafa es-Sekkâ vd.. 3 Cilt. Kahire: Matbaʻâtu Lecneti’t-Te’lîf, 1358/1939.
  • Merrâküşî, Ebû ʻAbdullah Muhammed b. ʻAbdulmelik el-Ensârî. ezZeyl ve’t-tekmile lî kitâbi’l-mevsûl ve’s-sıla. thk. İhsân ʻAbbâs vd.. 4 Cilt. Tunus: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 1433/2012.
  • Mekkî, Tahir Ahmed. Dirâsât Endelüsiyye fî’l-edeb ve’t-târîh ve’l-felsefe. Kahire: Dârü Maârif, 1407/1987.
  • Sâmerrâî, Halîl İbrâhîm vd.. Târîhü’l-Arab ve Hadaratuhum fî’l-Endelüs. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Cedîdi’l-Muttehide, 1421/2000.
  • Şeyban, Lütfi. “Hıristiyan İşgalinde Endülüs Şehirleri”. Eski Yeni: 3 Aylık Düşünce Dergisi 1 (Bahar 2006), 29.
  • Özdemir, Mehmet. “Gırnata”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 14/51-57. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  • Özdemir, Mehmet. “Endülüs”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 11/211-225. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  • Özdemir, Mehmet. “Morisko”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 30/288-291. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.
  • Özdemir, Mehmet. “Müdeccenler”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 31/465-467. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Özdemir, Mehmet. “Osmanlı Endülüs Müslümanlarına Yardım Etmedi mi?”. İslâmî Araştırmalar Dergisi 12/3-4 (1999), 283-296.
  • Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Tarihi. 2 Cilt. Ankara: Türk Dil Kurumu Basımevi, 1988.
  • Yiğit, İsmail. “Nasriler”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 32/420- 424. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Yüksel, Azmi. “Endülüs’ten II. Bayezid’a Anonim Bir Şiir”. Belleten 3/205 (Aralık 1988), 1576-1583.
  • Zebîdî, Muhammed b. ʻAbdurrezzâk el-Hüseynî Ebü’l-Feyd. “Tâcu’larûs min cevâhiri’l-kâmûs. thk. ʻAlî Hilâlî. 5 Cilt. Kuveyt: Matbaʻâtü Hukûmeti’l-Kuveyt, 1423/2003.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.