Faruk Emrah ORUÇ
(Afyon Kocatepe Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, İslam Hukuku Anabilim Dalı)
Yıl: 2020Cilt: 3Sayı: 2ISSN: 2667-4785Sayfa Aralığı: 184 - 209Türkçe

61 0
Namazların Müstehap Vakitleri (Fukahânın İhtilafı Üzerinden Müdellel Bir İnceleme)
Müslümanlar’ın günde beş kez eda ettiği namazlar, belirli vakitlere tayin edilmiştir. Vakti girmeden kılınan namaz sahih olmadığı gibi vakti çıktıktan sonra kılınan namaz da sahih değildir.Namazların geçerliliğini ortaya koyan bu vakitlerden başka, namazın içinde edasının müstehapveya mekruh olduğu zaman dilimleri de vardır. Kur’ân’da açık bir şekilde geçmeyen hem namazvakitleri hem de müstehap vakitler, fukahâ tarafından ilgili hadisler ışığında tespit edilmiştir. Bukonudaki hadislerin bazıları tüm namazların müstehap vakti ile ilgili umum hüküm ihtiva ederken bazıları ise hususen bir namazın müstehap vakti hakkında varit olmuştur. Fukahânın müstehap vakitlere dair görüşlerinin incelendiği bu çalışma ile bir anlamda onların hüküm çıkarmada kullandıkları yöntemlere işaret edilmiş olacaktır. Zira aynı konu ile ilgili birbiriyle zahirençelişir gibi görünen rivayetler bulunmaktadır. Herhangi bir konuyla ilgili nasları göz önüne alarak hepsinin anlamını içerecek şekilde bir hükme ulaşan âlimler, rivayetler arasındaki zahirîçelişkiyi gidermek için birçok yöntem kullanmışlardır. Müstehap vakitler hakkındaki hükümlerde buna örnek teşkil etmektedir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Abdürrezzâk es-Sanʻânî, Ebû Bekr Abdürrezzâk b. Hemmâm b. Nâfiʻ es-Sanʻânî el-Himyerî. elMusannef fi’l-hadîs. thk. Habîbürrahmân el-Aʻzamî. 12 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’l-İslâmî, 1983.
  • Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûruddîn Alî b. Sultân Muhammed el-Heravî. Fethu bâbi’l-ʻinâye bi-şerhi’nNukâye. 3 Cilt. Beyrut: Dâru Erkam, 1997.
  • Ali el-Kârî, Ebü’l-Hasen Nûruddîn Alî b. Sultân Muhammed el-Heravî. Mirkâtü’l-mefâtîh şerhu Mişkâti’l-Mesâbîh. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2007.
  • Aynî, Ebû Muhammed (Ebü’s-Senâ) Bedruddîn Mahmûd b. Ahmed b. Mûsâ b. Ahmed. Nühabü’lefkâr fî tenkîhi mebâni’l-ahbâr fî Şerhi meʻâni’l-âsâr. thk. Ebû Temîm Yâsir b. İbrâhîm. 19 Cilt. Dımaşk: Dâru’n-Nevâdir, 2008.
  • Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mesʻûd b. Muhammed el-Ferrâ’. Şerhu’ssünne. thk. Şuayb el-Arnaût, Muhammed Züheyr eş-Şâviş. 15 Cilt. Beyrut: el-Mektebetü’lİslâmî, 1983.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Alî. es-Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdülkâdir Atâ. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2003.
  • Beyhakî, Ebû Bekr Ahmed b. Hüseyn b. Alî. Maʻrifetü’s-sünen ve’l-âsâr. thk. Abdulmuʻtî Emîn Kalʻacî. 15 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mansûra, 1991.
  • Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl el-Cuʻfî. el-Câmiʻu’s-sahîh. 9 Cilt. Bulak: Matbaʻatü’lKübra’l-Emîriyye, 1311.
  • Buhûtî, Mansûr b. Yûnus b. Salâhiddîn. Keşşâfü’l-kınâʻ ʻan metni’l-İknâʻ. thk. Muhammed Hasan eşŞâfiî. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1997.
  • Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Şerhu Muhtasari’t-Tahâvî. thk. Sâid Bekdâş. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’l-İslâmiyye, 2010.
  • Cüveynî, İmâmü’l-Harameyn Ebü’l-Meâlî Ruknüddîn Abdülmelik b. Abdillâh b. Yûsuf et-Tâî enNîsâbûrî. Nihâyetü’l-matlab fî dirâyeti’l-mezheb. thk. Abdülazîm Mahmûd ed-Dîb. 20 Cilt. Cidde: Dâru’l-Minhâc, 2007.
  • Dârakutnî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ömer b. Ahmed. es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût. 6 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2004.
  • Desûkî, Şemsüddîn Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Arefe. Hâşiye ‘ale’ş-Şerhi’l-kebîr. 4 Cilt. Mısır: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-ʻArabiyye, ts.
  • Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eşʻas b. İshâk es-Sicistânî el-Ezdî. es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût. 7 Cilt. Dımaşk: Dâru’r-Risâleti’l-ʻÂlemiyye, 2009.
  • Haddâd, Radıyyüddîn Ebû Bekr b. Alî b. Muhammed. el-Cevheratü’n-neyyira. 2 Cilt. İstanbul: Fazilet Neşriyat ve Matbaacılık, 1978.
  • Haskefî, Alâüddîn Muhammed b. Alî b. Muhammed ed-Dımaşkî. ed-Dürru’l-muhtâr şerhu Tenvîri’lebsâr (Reddü’l-muhtâr içinde). 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1995.
  • İbn Âbidîn, Muhammed Emîn b. Ömer b. Abdilazîz el-Hüseynî ed-Dımaşkî. Reddü’l-muhtâr ‘ale’dDürri’l-muhtâr. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1995.
  • İbn Ebî Şeybe, Ebû Bekr Abdullâh b. Muhammed b. Ebî Şeybe İbrâhîm el-Absî el-Kûfî. el-Musannef fi’l-ehâdîs ve’l-âsâr. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’t-Tâc, 1989.
  • İbn Ebî Zeyd, Ebû Muhammed Abdullâh b. Ebî Zeyd Abdirrahmân el-Kayravânî en-Nefzî. enNevâdir ve’z-ziyâdât ʻalâ mâ fi’l-Müdevvene min gayrihâ mine’l-ümmehât. thk. Abdülfettâh Muhammed el-Hulv. 15 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1999.
  • İbn Emîri Hâc, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Muhammed b. Muhammed el-Halebî. etTakrîr ve’t-tahbîr. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1999.
  • İbn Emîri Hâc, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Muhammed b. Muhammed el-Halebî.
  • Halbetü’l-mücellî ve bugyetü’l-mühtedî fî şerhi Münyeti’l-musallî. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’lʻİlmiyye, 2015.
  • İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullâh b. Ahmed b. Muhammed b. Kudâme elCemmâîlî el-Makdisî. el-Muğnî. thk. Abdullah et-Türkî, Abdulfettâh Muhammed. 15 Cilt. Riyad: Dâru ʻÂlemi’l-Kütüb, 1997.
  • İbn Mâce, Ebû Abdillâh Muhammed b. Yezîd Mâce el-Kazvînî. es-Sünen. thk. Şuayb el-Arnaût. 5 Cilt. Dımaşk: Dâru’r-Risâleti’l-ʻÂlemiyye, 2009.
  • İbn Müflih, Ebû İshâk Burhânüddîn İbrâhîm b. Muhammed b. Abdillâh er-Râmînî ed-Dımaşkî. elMübdiʻ şerhu’l-Mukniʻ. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1997.
  • İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Bahru’r-râ’ik şerhu Kenzi’d-dekâ’ik. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1997.
  • İbn Rüşd, Ebü’l-Velîd Muhammed b. Ahmed b. Ahmed el-Kurtubî el-Endelüsî. el-Mukaddimâtü’lmümehhidât li-beyâni ma’ktedathü rusûmü’l-Müdevvene mine’l-ahkâmi’ş-şerʻiyyât ve’t-tahsîlâti’l-muhkemât li-ümmehâti mesâ’ilihe’l-müşkilât. thk. Muhammed Haccî, Saîd Aʻrâb. 3 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1988.
  • İbnü’l-Hâcib, Ebû Amr Cemâlüddîn Osmân b. Ömer b. Ebî Bekr b. Yûnus. Câmiʻu’l-ümmehât. thk. Ebû Abdirrahmân el-Ahdar el-Ahdarî. Dımaşk: el-Yemâme, 2000.
  • İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-İskenderî. Fethu’l-Kadîr li’l-ʻâcizi’l-fakîr. thk. Abdürrezzâk Gâlib el-Mehdî. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’lʻİlmiyye, 2003.
  • İbnü’r-Rifʻa, Ebü’l-Abbâs Necmüddîn Ahmed b. Muhammed b. Alî el-Ensârî. Kifâyetü’n-nebîh şerhu’t-Tenbîh. thk. Mecdî Muhammed Sürûr. 21 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2009.
  • İmam Ahmed, Ebû Abdillâh Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî. el-Müsned. thk. Şuayb el-Arnaût. 50 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1996.
  • İmam Mâlik, Ebû Abdillâh Mâlik b. Enes b. Mâlik b. Ebî Âmir el-Asbahî el-Yemenî. el-Muvatta’. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-ʻArabî, 1985.
  • İmam Muhammed, Ebû Abdillâh Muhammed b. el-Hasen b. Ferkad eş-Şeybânî. el-Asl. thk. Muhammed Boynukalın. 13 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2012.
  • İmam Şâfiî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İdrîs b. Abbâs. el-Üm. thk. Muhammed Zührî en-Neccâr. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, 1973.
  • Karâfî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. İdrîs b. Abdirrahmân el-Mısrî. ez-Zahîra. thk. Muhammed Haccî, v.dğr. 14 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 1994.
  • Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed. Bedâ’iʻu’s-sanâ’iʻ fî tertîbi’ş-şerâ’iʻ. thk. Âdil Ahmed Abdülmevcûd, Ali Muhammed Muavviz. 10 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2003.
  • Kudûrî, Ebü’l-Hüseyn Ahmed b. Ebî Bekr Muhammed b. Ahmed. el-Muhtasar. İstanbul: Çelikcilt Matbaası, 1966.
  • Mâverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Ahkâmü’s-sultâniyye. thk. Ahmed Câd. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 2006.
  • Mâverdî, Ebü’l-Hasen Alî b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-kebîr. thk. Âdil Ahmed Abdülmevcûd, Ali Muhammed Muavviz. 18 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1994.
  • Merginânî, Ebü’l-Hasen Burhânüddîn Alî b. Ebî Bekr b. Abdilcelîl el-Fergânî. el-Hidâye şerhu Bidâyeti’l-mübtedi’. 2 Cilt. Beyrut: Dâru Erkam, ts.
  • Mevsılî, Ebü’l-Fazl Mecdüddîn Abdullâh b. Mahmûd b. Mevdûd. el-İhtiyâr li-taʻlîli’l-Muhtâr. 5 Cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 2005.
  • Müslim, Ebü’l-Hüseyn Müslim b. el-Haccâc b. Müslim el-Kuşeyrî. el-Câmiʻu’s-sahîh. thk. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 5 Cilt. Kahire: Dâru’l-Hadîs, 1991.
  • Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. es-Sünen. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Beşâiri’lİslâmiyye, 1994.
  • Nesâî, Ebû Abdirrahmân Ahmed b. Şuayb b. Alî. es-Sünenü’l-kübrâ. thk. Muhammed Abdülkâdir Atâ. 11 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2003.
  • Nesefî, Ebû Hafs Necmüddîn Ömer b. Muhammed b. Ahmed es-Semerkandî. Tılbetü’t-talebe fi’lıstılâhâti’l-fıkhiyye. İstanbul: Matbaʻa-i Âmire, 1311.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. el-Minhâc şerhu Sahîhi Müslim b. el-Haccâc. thk. Halîl Me’mûn Şîhâ. 9 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, 1998.
  • Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Şeref b. Mürî. Ravzatü’t-tâlibîn ve ʻumdetü’l-müttakîn. thk. Abduh Ali Köşk. 8 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Feyhâ, 2012.
  • Serahsî, Ebû Bekr Şemsüleimme Muhammed b. Ebî Sehl Ahmed. el-Mebsût. 31 Cilt. Beyrut: Dâru’lMaʻrife, 1989. Şeyhîzâde, (Damad Efendi) Abdurrahmân b. Süleymân. Mecmaʻu’l-enhur fî şerhi Mülteka’l-ebhur. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 1998.
  • Şirbînî, Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed el-Hatîb el-Kâhirî. Muğni’l-muhtâc ilâ maʻrifeti meʻânî elfâzi’l-Minhâc. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʻrife, 2010.
  • Tahâvî, Ebû Caʻfer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî. el-Muhtasar. thk. Ebü’l-Vefâ el-Afgânî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2013.
  • Tahâvî, Ebû Caʻfer Ahmed b. Muhammed b. Selâme el-Ezdî el-Hacrî el-Mısrî. Şerhu meʻâni’l-âsâr. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʻİlmiyye, 2013.
  • Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre (Yezîd). el-Câmiʻu’s-sahîh. thk. Ahmed Muhammed Şâkir, Muhammed Fuâd Abdülbâkî. 5 Cilt. Mısır: Matbaʻatü Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1977.
  • Zebîdî, Ebü’l-Feyz Muhammed el-Murtazâ b. Muhammed b. Muhammed b. Abdirrezzâk elBilgrâmî el-Hüseynî. Tâcü’l-ʻarûs min cevâhiri’l-Kâmûs. thk. Ali Hilâlî. 40 Cilt. Kuveyt: Matbaʻatü Hukûmeti’l-Kuveyt, 1987.
  • Zerkeşî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Abdillâh b. Muhammed el-Mısrî. Şerhu’z-Zerkeşî ʻalâ Muhtasari’l-Hırakî. thk. Abdullah el-Cibrîn. 7 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-ʻUbeykân, 1993.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.