Meltem DOĞANAY
(r, Türkçe Öğretmeni, Millî Eğitim Bakanlığı, Özgen Ortaokulu, ŞIRNAK, TÜRKİYE)
Didem ÇETİN
(Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Türkçe Eğitimi, MUĞLA, TÜRKİYE)
Yıl: 2020Cilt: 14Sayı: 31ISSN: 1309-0682Sayfa Aralığı: 354 - 376Türkçe

107 0
5,6,7,8. Sınıf Türkçe Der Kitaplarındaki Metinlerin Bibliyoterapi Açısından İncelenmesi
“Kitaplarla sağaltım, iyileştirme, tedavi” anlamına gelen bibliyoretapi, metinler aracılığıyla bireyin kişilik gelişimine katkı sağlamak, sorunlarını tanıyıpçözmesine yardımcı olmak ve meydana gelebilecek sorunların oluşmasını önlemek için kitaplardan yararlanılan bir terapi yöntemidir. Bibliyoterapinin temel aracı kitaplar ve metinler olduğundan, bu yöntemin eğitim ortamında kullanılabileceği en uygun ders, Türkçe dersidir. Bir durum çalışması olan bu araştırmanın amacı; 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde bulunan bibliyoterapik unsurları tespit etmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmanın incelenen dokümanlarını, 2014-2015 eğitim öğretim yılında okutulan MEB Yayınlarına ait 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarında bulunan 156 metin oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Erdemir (2016) tarafından geliştirilen ve masal türündeki metinlerdeki bibliyoterapik unsurları belirleme amacı taşıyan 15 maddelik rubriğin, uzman görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenmesiyle oluşturulan 20 maddelik Bibliyoterapik Unsur Rubriği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerde toplam 386 bibliyoterapik unsur tespit edilmiştir. Bu bibliyoterapik unsurların sınıflara göre dağılımına bakıldığında, beklenilenin aksine, sınıf seviyesi yükseldikçe metinlerdeki bibliyoterapik unsurların azaldığı görülmüştür. En sık rastlanan bibliyoterapik unsurlar sırasıyla “yeni değerler, tutumlar ve davranışlar geliştirme”, “çevreyi, toplumu ve dünyayı tanıma”, “millî ve manevi değerlere sahip olma”dır. “Ebeveyn ve çocuklar arasındaki çatışmaların çözüme ulaşması” unsuruna hiçbir metinde rastlanmamıştır. Araştırma sonuçları, Türkçe derslerinde gelişimsel bibliyoterapi yönteminin uygulanmasında 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerden yararlanılabileceğini göstermiştir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Afolayan, J. A. (1992). Documentary perspective of bibliotherapy in education. Reading Horizons, 33(2), 137-148.
  • Akgün, E. ve Karaman Benli, G. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarla bibliyoterapi: Bir uygulama örneği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 100-111.
  • Akinola, A. N. (2014). Bibliotherapy as an alternative approach to children’s emotional disorders. Creative Education, 5, 1281-1285.
  • Bulut, S. (2010). Bibliyoterapi yönteminin okullarda psikolojik danışmanlar ve öğretmenler tarafından kullanılması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 9(34),17-31.
  • Coşkun, M. V. ve Çetin, D. (2013). Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın öykülerinde bibliyoterapik unsurlar ve Türkçe eğitimi. Ulusal Halikarnas Balıkçısı Sempozyumu Bildiri Kitabı, 135-143. Ankara: Vize Yayıncılık.
  • Cresswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni(4. Baskı). (Çev. Ed. M. Bütün ve S. B. Demir) Ankara: Siyasal Kitabevi.
  • Ceyhan, E. ve Yiğit, B. (2004). Konu alanı ders kitabı incelemesi(2. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Çetin, D. ve Coşkun, M. V. (2017). 8. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin bibliyoterapi açısından incelenmesi. II. Uluslararası Felsefe, Eğitim, Sanat ve Bilim Tarihi Sempozyumu Bildiri Özetleri Kitabı, s. 579.
  • Deniz, K. (2014). Reading therapy: an evaluation of literary boks about puberty on the axis of bibliotherapy. Multicultural Language Education: From Research Into Practice. 102-118 (Ed. Akbarow). Cambridge Scholars Publishing.
  • Erdemir, Z. E. (2016). 100 temel eser listesinde yer alan masallardaki bibliyoterapik unsurlar. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü: Muğla.
  • Forgan, J. (2002). Using bibliotherapy to teach problem solving. Intervention in School and Clinic, 38(2), 75–82.
  • Furner, (2004). Using bibliotherapy to overcome math anxiety. Academic Exchange Quarterly,8, 209-213.
  • Herbert, T. P. & Furner, J. M. (1997). Helping high ability students overcome math anxiety through bibliotherapy. Journal of Secondary Gifted Education, 8, 164-178.
  • İlter, B. (2015). Bibliyoterapi tekniğinin üstün yetenekli çocukların mükemmelliyetçilik düzeylerine etkisi.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü: İstanbul.
  • İpek Eğilmez, N. ve Erdemir, Z. E., (2016). Eflatun Cem Güney ın terms of bibliotheraphic elements: once upon a time. International Journal of Proggresive Education, 12(2),89-103.
  • Jackson, M. N. M. (2006). Bibliotherapy revisited: Issues in classroom management: Developing teachers’ awareness and techniques to help children cope effectively with stressful situations. ERIC Document Reproduction Service ED501535. https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED501535.pd,f
  • Morawski, C. (1997). A role for bibliotherapy in teacher education. Reading Horizons, 37, 243-259.
  • Öner, U. (2007). Bibliyoterapi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 20, 143-149.
  • Öner, U. ve Yeşilyaprak, B. (2006). Bibliyoterapi: Psikolojik rehberlik ve danışma programlarında çocuk edebiyatından yararlanma. II. Ulusal Çocuk ve Edebiyat Gençlik Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayını, 559-565.
  • Öncü, H. (2012). Bibliyoterapi yönteminin okullarda psikolojik danışma ve rehberlik aracılığıyla kullanılması. TSA. 16 (1), 147-170.
  • Özen, Y. ve Köksalan, B. (2019). A new way of learning and well-being: bibliotherapy. European Journal of Education Studies. 5(10), 118-134.
  • Ray, R. D. (1983). The relationship of bibliotherapy, self concept and reading readiness among kindergarten children. Doctoral Dissertation Abstract. http://cardinalscholar.bsu.edu/handle/handle/179927
  • Rubin, R. J. (1979). Uses of bibliotherapy in responses to the 1970s. Library Trends, 32, 239-251.
  • Taşçılar Leana, M. Z. (2012). Üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerin de bulunduğu sınıflarda bibliyoterapi kullanımı: model önerisi. Türk Üstün Zekâ ve Eğitim Dergisi. 2(2), 118-136.
  • Watson, J. (1980). Bibliotherapy for abused children. School Counselor, 27, 204-208.
  • Yılmaz, M. (2014). Bilgi ile iyileşme: bibliyoterapi. Türk Kütüphaneciliği, 28(2), 169-181.
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri(8. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.