Nihal ERGÜDEN
(Sevgi Tohumları Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, İzmir, Türkiye)
Aysun DOĞAN
(Ege Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, İzmir, Türkiye)
Zeynep ŞEN HASTAOĞLU
(Ege Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, İzmir, Türkiye)
Yıl: 2020Cilt: 8Sayı: 17ISSN: 2147-6489 / 2147-6489Sayfa Aralığı: 297 - 314Türkçe

26 0
Aile Katılımının Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Benlik Saygısı ve Sosyal Duygusal Uyumu Üzerindeki Etkileri
Aile katılımı, okul ile aile arasında işbirliğinin olması, ailenin çocuğun eğitim sürecine dahil olması ve çocuğun eğitiminde etkin bir şekilde rol alması olarak tanımlanmaktadır. Çocuğun erken dönemde aldığı eğitim, ilerleyen yıllardaki öğrenme sürecini, akademik başarısını ve sosyal becerilerini önemli derecede etkilediği için okul öncesi dönemde ailenin öğrenme sürecine desteği oldukça önemlidir. Bu makalenin amacı aile katılımının çocukların benlik saygısı ile sosyal duygusal uyumu ile olan ilişkisini incelemektir. Benlik saygısı ve sosyal duygusal uyum erken çocukluk döneminde gelişmekte ve ilerleyen yaşlardaki davranışlar ve beceriler ile yakından ilişkili olan iki kavramdır. Araştırmalar, okul öncesi dönemde aile katılımının çocuğun gelişimi, benlik saygısı ve sosyal duygusal uyumu üzerindeki önemini göstermektedir. Bu makalede öncelikle okul öncesi dönemde aile katılımının çocukların gelişimi üzerindeki etkilerinden bahsedilmiştir. Sonrasında aile katılımı ve aile katılımının çocuklar, ebeveynler ve öğretmenler üzerindeki etkilerine değinilmiştir. Son olarak aile katılımının benlik saygısı ve sosyal duygusal uyum üzerindeki etkileri tartışılmıştır. Bu makalenin okul öncesi dönemde aile katılımının ve ailenin çocuğun eğitimindeki rolünün ne kadar önemli olduğunun farkına varmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
DergiDerlemeErişime Açık
  • Abbak, B. S. (2008). Okul öncesi eğitim programındaki aile katılımı etkinliklerinin anasınıfı öğretmenleri ve veli görüşleri açısından incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Akkök, F. (2002). Ailelerin eğitim sürecine katılımı. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • Aksoy, B. ve Turla, A. (1999). Okul-aile işbirliği. Gazi üniversitesi anaokulu/anasınıfı öğretmeni el kitabı. İstanbul: Ya-Pa Yayınları.
  • Aktaş-Arnas, Y. (2011). Aile eğitimi ve okul öncesinde aile katılımı (3. baskı). Ankara: Vize Yayıncılık.
  • Ansari, A. ve Gershoff, E. (2015). Learning‐related social skills as a mediator between teacher instruction and child achievement in Head Start. Social Development, 24(4), 699-715.
  • Arseven, A. D. (1986). Benlik tasarımı (Gelişimi ve okul başarısıyla ilişkisi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1, 18-19.
  • Arslan, Ü. (2007). Okul öncesi eğitimde temel becerilerin ve sosyal davranışların kazandırılması. G. Haktanır (Ed.). Okul Öncesi Eğitime Giriş (9. Baskı) (s. 205-230) içinde. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Bay, D. N., Bahçıvan, E., ve Kalay, B. (2018). Okul öncesinde okul aile işbirliğine yönelik ailelerin ve öğretmenlerin görüşleri. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(3), 58-82.
  • Bayhan, S.P. ve Artan, İ. (2004). Çocuk gelişimi ve eğitimi (1. Baskı). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
  • Bayraktar, V., Güven, G. ve Temel, Z. (2016). Okul öncesi kurumlarda görev yapan öğretmenlerin aile katılım çalışmalarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(2), 755-770.
  • Günay Bilaloğlu, R. ve Aktaş-Arnas, Y. (2018). Okul öncesi eğitimde aile katılımı engelleri ve süreçte karşılaşılan sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 804-823.
  • Brewer, J, A. (2004). Early childhood education preschool through primary grades. USA: Merrencehall Allyn and Bacon.
  • Brooks, J, E. (2004). Family involvement in early childhood education: A descriptive study of family involvement approaches and strategies in early childhood classrooms (Yayınlanmamış doktora tezi). University of South Caroline, USA.
  • Calderon R. ve Low, S. (1998). Early social-emotional, language, and academic development in children with hearing loss: Families with and without fathers. American Annals of the Deaf, 143(3), 225–234.
  • Calderon, R. (2000). Parental involvement in deaf children's education programs as a predictor of child's language, early reading, and social-emotional development. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 5(2), 140-155.
  • Canpolat, T. (2001). Öğretmen aile işbirliği ile aileleri eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi. (Yayınlamamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Cevher, F. N. (2004). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocukların akademik benlik saygısı düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
  • Cevher, F. N. ve Buluş, M. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 5-6 yaş çocuklarında akademik benlik saygısı. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 28-39.
  • Ceylan, Ş. (2009). Vineland Sosyal-Duygusal Erken Çocukluk Ölçeği’nin geçerlik-güvenirlik çalışması ve okul öncesi eğitim kurumuna devam eden beş yaş çocuklarının sosyal-duygusal davranışlarına yaratıcı drama eğitiminin etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Cohen, F. ve Anders, Y. (2020) Family involvement in early childhood education and care and its effects on the social-emotional and language skills of 3-year-old children, School Effectiveness and School Improvement, 31(1), 125-142.
  • Coopersmith, S. ve Gilberts, R. (1982). Behavioral academic self esteem (BASE): A rating scale. Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
  • Cömert, D. ve Güleç, H. (2004). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımının önemi: Öğretmen-aile çocuk ve kurum. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 131-145.
  • Cüceloğlu, D. (1999). İnsan ve davranışı (7. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Çağdaş, A. ve Seçer, Z. (2010). Anne-baba eğitimi. Ankara: Kök yayıncılık. Çelenk, S. (2003). Okul-aile işbirliği ile okuduğunu anlama arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 3-39.
  • DeLoatche, K. J., Bradley-Klug, K. L., Ogg, J., Kromrey, J. D. ve Sundman-Wheat, A. N. (2015). Increasing parent involvement among Head Start families: A randomized control group study. Early Childhood Education Journal, 43(4), 271-279.
  • Driessen, G., Smit, F., ve Sleegers, P. (2005). Parental involvement and educational achievement. British Educational Research Journal, 31(4), 509-532.
  • Durualp, E. (2009). Anasınıfına devam eden altı yaş çocuklarının sosyal uyum ve becerilerine oyun temelli sosyal beceri eğitiminin etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış Doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  • Ekinci-Vural, D. (2006). Okul öncesi eğitim programındaki duyuşsal ve sosyal becerilere yönelik hedeflere uygun olarak hazırlanan aile katılımlı sosyal beceri eğitimi programının çocuklarda sosyal becerilerin gelişimine etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  • Ensari, H. ve Zembat, R. (1999). Yönetim stillerinin ailenin okulöncesi eğitim programlarına katılımı üzerindeki etkileri. Marmara Üniversitesi Anaokulu\Anasınıfı Öğretmeni El Kitabı (1. Baskı) (s.180- 205) içinde. İstanbul: Ya-pa Yayınları.
  • Epstein, J. L. (1995). School/family/community partnerships: Caring for the children we share. Phi Delta Kappan, 76(9), 701–712. E
  • pstein, J. L. ve Sheldon B S. (2002). Improving student behavior and school discipline with community and family involvement. Education and Urban Society, 35(1), 4-26.
  • Epstein, J. L. ve Jansorn-Rodriguez, N. (2004). School, family and community partnerships link the plan. Education Digest, 67(6), 19-23.
  • Fantuzzo, J., McWayne, C., Perry, M. A. ve Childs, S. (2004). Multiple dimensions of family involvement and their relations to behavioral and learning competencies for urban, low income children. School Psychology Review, 33, 467-480.
  • Friesen, A., Mihai, A., Butera, G., Horn, E., Palmer, S., ve Lieber, J. (2020). Using Family Projects to Promote Meaningful Home–School Partnerships in Inclusive Preschool Classrooms. Young Exceptional Children, 23(2), 87-99.
  • Geçtan, E. (1993). Psikanaliz ve sonrası (2. Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Gökçe, F. (2013). 5-6 yaş çocukların sosyal-duygusal uyumları ile annelerinin çocuk yetiştirme tutumlarının incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
  • Göktaş, M. (2008). İlköğretim beşinci sınıf öğrencilerinin akademik benlik saygısı düzeyleri ile ders başarıları arasındaki ilişki (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
  • Göktaş, İ. (2015). Aile katılımı ve sosyal beceri eğitimi programlarının tek başına ve birlikte 4-5 yaş çocuklarının sosyal becerileri ve anne-çocuk ilişkileri üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
  • Gündüz, A. (2015). Okul öncesi eğitime devam eden 48-60 ay arası çocukların öğretmen-çocuk ilişkileri ile akademik benlik saygıları ve okula sosyal uyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Güner, A. Z. (2008). Eğitici drama uygulamalarının 60-72 aylık grubu çocukların sosyal-duygusal uyumlarına etkisinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Gürşimşek, I. (2003). Okul öncesi eğitime aile katılımı ve psikososyal gelişim. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 3(1), 125-144.
  • Gürşimşek, I. (2010). Okul öncesi eğitime aile katılımını etkileyen faktörler. Eğitim Bilimleri ve Uygulama Dergisi, 9(18), 1-19.
  • Hayakawa, M., Giovanelli, A., Englund, M. M. ve Reynolds, A. J. (2016). Not just academics: Paths of longitudinal effects from parent involvement to substance abuse in emerging adulthood. Journal of Adolescent Health, 58(4), 433-439.
  • Holt, M. L. (2006). Influence of of head start on parent education (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Morgan State University, USA.
  • Işık, M. (2007). Anasınıfına devam eden beş-altı yaş çocuklarına sosyal uyum ve beceri ölçeğinin uyarlanması ve uygulanması (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  • Justice, E. M. ve Lindsey, L. L. (1999). The relation of self-perception to achievement among african american preschoolers. Journal of Black Psychology, 25(1), 48-60.
  • Kacır, O. (2015). Okul öncesi 60-72 aylık dönem çocuğunun sosyal duygusal uyumda eğitsel oyunun etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). On Sekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
  • Kağıtçıbaşı, Ç., Bekman, S. ve Sunar, D. (1993). Başarı ailede başlar: Çok amaçlı eğitim modeli (3. Baskı). İstanbul: Ya-pa Yayınları.
  • Kandır, A. ve Ersoy, Ö. (2003). Yıllık plan örnekleri ve aile katılımı çalışmaları. İstanbul: Morpa Yayınları.
  • Karip, E. (2002). Sınıf yönetimi (10. Baskı). Ankara: Pegem Yayıncılık.
  • Keçeli-Kaysılı, B. (2008). Akademik başarının arttırılmasında aile katılımı. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 9(1),69-83.
  • Kenç, M. F. ve Oktay, B. (2002). Akademik benlik kavramı ve akademik başarı arasındaki ilişki. Eğitim ve Bilim, 27(124), 71-79.
  • Kim, E. M., Coutts, M. J., Holmes, S. R., Sheridan, S. M., Ransom, K. A., Sjuts, T. M. ve Rispoli, K. M. (2012). Parent involvement and family-school partnerships: Examining the content, processes, and outcomes of structural versus relationship-based approaches. CYFS Çalışma Raporu No. 2012- 6. Nebraska Center for Research on Children, Youth, Families and Schools.
  • Kocabıyık, F. (2011). Milli eğitim bakanlığı ve okul öncesi eğitimi. Eğitime Bakış Dergisi, , 7(20), 3-5.
  • Koçyiğit, S. (2015). Family involvement in preschool education: Rationale, problems and solutions for the participants. Educational Sciences: Theory & Practice, 15(1).
  • Kohl, G. O., Lengua, L. J., ve McMahon, R. J. (2000). Parent involvement in school: Conceptualizing multiple dimensions and their relations with family and demographic risk factors. Journal of School Psychology, 38, 501–523.
  • Kotaman, H. (2008). Türk ana babalarının çocuklarının eğitim öğretimlerine katılım düzeyleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 135-149.
  • Kulaksızoğlu, A. (2001). Ergenlik psikolojisi (3.Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Lindberg, E. N. (2017). Aile katılımı: bir kavramsal ve durumsal analiz çalışması. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 13, 51-72.
  • Manz, P. H., Fantuzzo, J. W. ve Power, T. J. (2004). Multidimensional assessment of family involvement among urban elementary students. Journal of School Psychology, 42, 461–475.
  • Marcon, R. A. (1999). Positive relationships between parent school involvement and public school inner-city preschoolers’ development and academic performance. School Psychology Review, 28, 395–412.
  • McClelland, M. M. ve Morrison, F. J. (2003). The emergence of learning-related social skills in preschool children. Early Childhood Research Quarterly, 18(2), 206-224.
  • Marti, M., Merz, E. C., Repka, K. R., Landers, C., Noble, K. G. ve Duch, H. (2018). Parent involvement in the getting ready for school intervention is associated with changes in school readiness skills. Frontiers in Psychology, 9, 2-15.
  • Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitimi Genel Müdürlüğü (2006). Okul öncesi eğitim programı. http://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf
  • Milli Eğitim Bakanlığı (2013). Okul öncesi eğitim programı ile bütünleştirilmiş aile destek eğitim rehberi (OBADER). https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/obader.pdf
  • Murray, E., McFarland-Piazza, L. ve Harrison, L. J. (2015). Changing patterns of parent–teacher communication and parent involvement from preschool to school. Early Child Development and Care, 185(7), 1031-1052.
  • Oğuzkan, Ş. Ve Oral, G. (1987). Okul öncesi eğitimi (11. baskı). Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
  • Oktay, A. (2002). Yaşamın sihirli yılları: Okul öncesi dönem (2. baskı). İstanbul: Epsilon Yayıncılık.
  • Ömeroğlu, E., Kandır, A. ve Ersoy, Ö. (2003). 36-72 aylık çocukların eğitimi için yıllık plan örnekleri ve aile katılım çalışmaları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
  • Ömeroğlu, E., Yazıcı, Z. ve Dere, H. (2003). Okul öncesi eğitim kurumlarında ebeveynin eğitime katılımı, erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar (3. baskı). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları
  • Önder, A. (2005). Okul öncesi dönemde akran ilişkileri (3. Baskı). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
  • Özcan, Ç. (2012). Okul öncesinde aile katılımı ile çocukların akademik benlik saygısı düzeyi arasındaki ilişkinin anne-baba görüşlerine göre incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
  • Palut, B. (2003). Sosyal gelişim ve arkadaşlık ilişkileri (6. baskı). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
  • Powell, D. R., Son, S. H., File, N. ve San Juan, R. R. (2010). Parent–school relationships and children's academic and social outcomes in public school pre-kindergarten. Journal of School Psychology, 48(4), 269-292.
  • Poyraz, H. ve Dere, H. (2003). Okul öncesi eğitimin ilke ve yöntemleri (4. baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Puccioni, J., Froiland, J. M., ve Moeyaert, M. (2020). Preschool teachers’ transition practices and parents’ perceptions as predictors of involvement and children’s school readiness. Children and Youth Services Review, 109, 1-15.
  • Rispoli, K. M., Hawley, L. R. ve Clinton, M. C. (2018). Family background and parent–school interactions in parent involvement for at-risk preschool children with disabilities. The Journal of Special Education, 52(1), 39-49.
  • Short, L. A. (2006). Impact of the effective black parenting program on the behavior problems of African American preschool children (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Maryland University, USA.
  • Sucuka, N. ve Kimmet, E. (2003). Aile destek programlarının okul-aile işbirliğindeki önemi, erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
  • Taylor, L. C., Clayton, J. D. ve Rowley, S. J. (2004). Academic socialization: Understanding parental influences on children's school-related development in the early years. Review of General Psychology, 8(3), 163-178.
  • Temel, Z. F. (2001). Okul öncesi eğitime aile katılımı Gazi üniversitesi anaokulu-anasınıfı öğretmen el kitabı (3. Baskı). İstanbul: Ya-pa Yayınları.
  • Temel, Z. F. ve Aksoy, B. A. (2001). Ergen ve gelişimi: Yetişkinliğe ilk adım (4. baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • Tichovolsky, M. H. ( 2011 ). Parenting and parent predictors of changes in child behavior problems (Unpublished master’s thesis). University of Massachusetts Amherst, Massachusetts.
  • Toran, M. ve Özgen, Z. (2018). Okul öncesi eğitimde aile katılımı: öğretmenler ne düşünüyor, ne yapıyor? Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 229-245.
  • Waanders, C., Mendez, J. L. ve Downer, J. T. (2007). Parent characteristics, economic stress and neighborhood context as predictors of parent involvement in preschool children’s education. Journal of School Psychology, 45, 619–636.
  • Watts, W. J. (1979). Deaf children and some emotional aspects of learning. The Volta Review, 81(7), 491- 500.
  • Wentzel, K. R. (2015). Socialization in school settings. J. E. Grusec ve P. D. Hastings (Ed.), Handbook of socialization: Theory and research (s. 251–275) içinde. Boston: Guilford Press.
  • Van Voorhis, F. L., Maier, M. F., Epstein, J. L. ve Lloyd, C. M. (2013). The Impact of Family Involvement on the Education of Children Ages 3 to 8: A Focus on Literacy and Math Achievement Outcomes and Social-Emotional Skills. Manpower Demonstration Research Corporation (MDRC).
  • Yapıcı, Ş. ve Yapıcı, M. (2005). Gelişim ve öğrenme psikolojisi. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Yaşar Ekici, F. (2017). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki aile katılım çalışmalarına katılan ve katılmayan ailelerin çocuklarının sosyal beceri ve problem davranışları arasındaki ilişki. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (1), 543-562.
  • Yavuzer, H. (2005). Bedensel, zihinsel ve sosyal gelişimiyle çocuğunuzun ilk 6 yılı. (20. baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Yavuzer, H. (2006). Ana-baba okulu (15. baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi
  • Yörükoğlu, A. (2000). Çocuk Ruh sağlığı: Çocuk yetiştirme sanatı ve kişilik gelişimi (29. baskı). İstanbul: Özgür Yayınları.
  • Zembat, R. ve Haktanır, G. (2005). Okul öncesi eğitim kurumlarında ebeveynlerin eğitime katılımları. Okulöncesi eğitimde denetim rehber kitabı. İstanbul: Ya-Pa Yayınları.
  • Zembat, R. ve Unutkan, Ö. P. (1999). Okul öncesinde çocuğun sosyal gelişiminde aile katılımının önemi. İstanbul: Ya-pa Yayınları.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.