Sait ULUÇ
(Hacettepe Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara, Türkiye)
YASEMİN KAHYA
(Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi, Psikoloji Bölümü, Ankara, Türkiye)
Yıl: 2020Cilt: 8Sayı: 17ISSN: 2147-6489 / 2147-6489Sayfa Aralığı: 233 - 253Türkçe

58 0
Güvenli Yer Senaryolarının Değerlendirilmesinde Oyuncak ÖyküTamamlama Testi’nin Yetişkinlere Uyarlanması: Güvenirlik ve Geçerliğe İlişkin Bir Ön-Çalışma
Güvenli yer senaryoları, bağlanma yaşantılarıyla ilgili genellenmiş olay temsilleri veya zihinsel temsilleri ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir ölçümler sunan bir yaklaşımdır. Oyuncak Öykü Tamamlama Testi, çocukların bağlanma yaşantılarına yönelik güvenli yer senaryolarına ulaşmak için uluslararası literatürde yaygın biçimde kullanılmaktadır.Mevcut çalışmanın amacı ise, yetişkinlerin oynama kabiliyetlerine ve arzularına güvenilerek geliştirilen YetişkinOyuncak Öykü Tamamlama Testi (Yetişkin-OÖTT)’nin güvenirlik ve geçerliğine yönelik bir ön-çalışma yürütmektir. Yetişkin-OÖTT’nin geliştirilme aşamasında, protokol 40 sağlıklı yetişkine ve 20 yatan psikiyatrik hastaya uygulanmış; uygulamaların içerik çözümlemelerine dayanarak “Yetişkin-OÖTT Uygulama ve Puanlama Kılavuzu” oluşturulmuştur. Ardından, toplam 60 katılımcı içeren uygulama havuzundan seçkisiz olarak seçilen 20 katılımcı (nsağlıklı = 9; npsikiyatriktanılı = 11) arasında yargıcılararası güvenirlik ve geçerlik incelemeleri yürütülmüştür.Yaş ortalaması 22.15 olan katılımcılar; aynı zamanda İlişki Ölçekleri Anketi (İÖA)’ni, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II (YİYE-II)’yi ve Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği (RBSÖ)’ni doldurmuştur. Bulgular, YetişkinOÖTT’nin Tepkisel İşlevsellik, Bağlanma, Kaygı ve Kaçınma boyutları için yargıcılararası uzlaşım değerlerinin sırasıyla, .83, .89, .79 ve .83 olduğunu göstermiştir. Anılan boyutlara ilişkin Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları ise, .79-.85 aralığında değişmiştir. Yetişkin-OÖTT’nin boyut puanları ile İAÖ, YİYE-II alt-ölçek ve RBSÖ toplam puanları arasında beklendik yönde anlamlı ilişki olduğu da görülmüştür. Yetişkin-OÖTT’nin bağlanma yaşantılarını temsil eden güvenli yer senaryolarını güvenilir biçimde ölçebildiği anlaşılmaktadır.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Ainsworth, M. D. (1972). Attachment and dependency: A comparison. J. L. Gewirtz, Attachment and dependency içinde. V. H. Winston & Sons.
  • Ainsworth, M. D. S. (1989). Attachments beyond infancy. American Psychologist, 44, 709-716.
  • Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E. ve Wall, S. (1978). Patterns of attachment: A psychological study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
  • Algan, A. G. ve Şendil, G. (2013). Okul öncesi çocuklar ve ebeveynlerinin bağlanma güvenlikleri ile çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkiler. Psikoloji Çalışmaları Dergisi, 33(1), 55-68.
  • Anafarta, M. (2007). The psychometric qualities of the knowledge of secure base script-prompt word outline method: Multi-sample evaluation of the validity and the reliability. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
  • Axline, V. M. (1969). Play therapy (Vol. 125). Ballantine Books.
  • Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Volume II: Separation, anxiety and anger. Attachment and Loss: Volume II: Separation, Anxiety and Anger içinde (ss. 1-429). London: The Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis.
  • Bowlby, J. (1988). A secure base: Parent-child attachment and healthy human development. New York: Basic Books, Inc.
  • Bretherton, I. (1987). New perspectives on attachment relations: Security, communication, and working models. J. Osofsky (Ed.), Handbook of infant development içinde (2nd ed., ss. 1061–1100). New York, NY: Wiley.
  • Bretherton, I. (1990). Open communication and internal working models: Their role in the development of attachment relationships. R. Thompson (Ed.), Nebraska Symposium on Motivation: Vol. 36. Socio emotional development içinde. Lincoln: University of Nebraska Press.
  • Bretherton, I. (1991). Pouring new wine into old bottles: The social self as internal working model. M. Gunnar ve L. A. Sroufe (Eds.), Minnesota symposia in child psychology: Self processes in development (Vol. 23) içinde. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
  • Bretherton, I. ve Munholland, K. A. (1999). Internal working models in attachment relationships: A construct revisited. J. Cassidy ve P. R. Shaver (Eds.), Handbook of attachment: Theory, research, and clinical applications (ss. 89 – 111). New York, NY: Guilford.
  • Bretherton, I. ve Munholland, K. A. (2008). Internal working models in attachment relationships. J. Cassidy and P. R. Shaver (Eds), Handbook of Attachment: Theory, Research, and Clinical Applications içinde (ss. 102–127). New York, NY: Guilford Press.
  • Bretherton, I., Ridgeway, D. ve Cassidy, J. (1990). Assessing internal working models of the attachment relationship: An attachment story completion task for 3-year-olds. M. T. Greenberg, D. Cicchetti ve E. M. Cummings (Eds.), The John D. and Catherine T. MacArthur Foundation series on mental health and development. Attachment in the preschool years: Theory, research, and intervention içinde (ss. 273–308). University of Chicago Press.
  • Brewer, W. F. (1986). What is autobiographical memory? D. C. Rubin (Ed.), Autobiographical memory içinde (ss. 25-49). Cambridge, England: Cambridge University Press.
  • Collins, N. L. (1996). Working models of attachment: Implications for explanation, emotion, and behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 71, 810 – 832.
  • Collins, N. L. ve Read, S. J. (1994). Cognitive representations of attachment: The structure and function of working models. K. Bartholomew ve D. Perlman (Eds.), Advances in personal relationships. Vol. 5: Attachment processes in adulthood içinde (ss. 53-90). London: Jessica Kingsley.
  • Çalışır, M. (2008). Bağlanma temsilleri ile depresif belirtiler arasındaki ilişki: Güvenli yer senaryoları ve erken dönem ilişkisel temalar. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  • Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi.
  • Dykas, M. J., Woodhouse, S. S., Cassidy, J. ve Waters, H. S. (2006). Narrative assessment of attachment representations: Links between secure base scripts and adolescent attachment. Attachment & Human Development, 8, 221–240.
  • Fraley, R. C., Waller, N. G. ve Brennan, K. A. (2000). An item response theory analysis of self-report measures of adult attachment. Journal of Personality and Social Psychology, 78, 350-365.
  • Fivush, R. (2006). Scripting attachment: Generalized event representations and internal working models. Attachment & Human Development, 8(3), 283-289. George, C., Kaplan, N. ve Main, M. (1985). Attachment interview for adults. Unpublished manuscript. University of California, Berkeley.
  • George, C. ve Solomon, J. (2016). The attachment doll play assessment: Predictive validity with concurrent mother-child interaction and maternal caregiving representations. Frontiers in Psychology, 7, 1594.
  • George, C. ve West, M. L. (2012). The Adult Attachment Projective Picture System: 586 Attachment theory and assessment in adults. New York, NY, US Guilford Press.
  • Görgü, E. (2018). Okula devam eden 5-6 yaş grubu çocukların annelerinin bağlanma biçimleri, kişilik özellikleri ve çocukların bağlanma biçimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (1), 186-209.
  • Granot, D. ve Mayseless, O. (2001). Attachment security and adjustment to school in middle childhood. International Journal of Behavioral Development, 25(6), 530-541.
  • Griffin, D. W. ve Bartholomew, K. (1994). The Metaphysics of measurement: The case of adult attachment. K. Bartholomew ve D. P. Perlman (Eds.), Advances in personal relationships: Attachment processes in adult relationships (Vol. 5) içinde. London: Jessica Kingsley.
  • Huizinga, J. (1951). Homo Ludens. Oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme (6. Baskı). (Çev. M. A. Kılıçbay). Ayrıntı Yayınları.
  • Huth-Bocks, A. C., Muzik, M., Beeghly, M., Earls, L. ve Stacks, A. M. (2014). Secure base scripts are associated with maternal parenting behavior across contexts and reflective functioning among trauma-exposed mothers. Attachment & Human Development, 16(6), 535-556.
  • Kuebli, J. ve Fivush, R. (1994). Children′ s representation and recall of event alternatives. Journal of Experimental Child Psychology, 58(1), 25-45.
  • Lee, A. ve Hankin, B. L. (2009). Insecure attachment, dysfunctional attitudes, and low self-esteem predicting prospective symptoms of depression and anxiety during adolescence. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 38(2), 219-231.
  • Main, M., Kaplan, N. ve Cassidy, J. (1985). Security in infancy, childhood, and adulthood: A move to the representational level. I. Bretherton ve E. Waters (Eds.), Growing points of attachment theory and research içinde. Monographs of the Society for Research in Child Development, 50 (1-2), 66 – 104.
  • Mikulincer, M. ve Shaver, P. R. (2012). An attachment perspective on psychopathology. World Psychiatry, 11(1), 11-15.
  • Nelson, K. (1986). Event knowledge: Structure and function in development scripts and narratives. Mahwah, NJ: Erlbaum.
  • O'Connor, M. ve Elklit, A. (2008). Attachment styles, traumatic events, and PTSD: A cross‐sectional investigation of adult attachment and trauma. Attachment & Human Development, 10(1), 59–71.
  • Raja, S. N., McGee, R. ve Stanton, W. R. (1992). Perceived attachments to parents and peers and psychological well-being in adolescence. Journal of Youth and Adolescence, 21, 471-485.
  • Rosenberg, M. (1965). Rosenberg self-esteem scale (RSE). Acceptance and Commitment Therapy, Measures Package, 61.
  • Reis, S. ve Grenyer, B. F. (2004). Fearful attachment, working alliance and treatment response for individuals with major depression. Clinical Psychology & Psychotherapy: An International Journal of Theory & Practice, 11(6), 414-424.
  • Selcuk, E., Gunaydin, G., Sumer, N. ve Uysal A. (2005). Yetişkin bağlanma boyutları için yeni bir ölçüm: Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II’nin Türk örnekleminde psikometrik açıdan değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 8, 1-11.
  • Sirigu, A., Zalla, T., Pillon, B., Grafman, J., Dubois, B. ve Agid, Y. (1995). Planning and script analysis following prefrontal lobe lesions. Annals of the New York Academy of Sciences, 769(1), 277-288.
  • Schank, R. (1982). Dynamic memory: A theory of learning in computers and people. Cambridge: Cambridge University Press
  • Schank, R. (1999). Dynamic memory revisited. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.
  • Schank, R. C. ve Abelson, R. P. (1977). Scripts, plans, goals, and understanding. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
  • Schoenmaker, C., Juffer, F., van IJzendoorn, M. H., Linting, M., van der Voort, A., & Bakermans Kranenburg, M. J. (2015). From maternal sensitivity in infancy to adult attachment representations: A longitudinal adoption study with secure base scripts. Attachment & Human Development, 17(3), 241-256.
  • Steele, R. D., Waters, T. E. A., Bost, K. K., Vaughn, B. E., Truitt, W., Waters, H. S., Booth-LaForce, C. ve Roisman, G. I. (2014). Caregiving antecedents of secure base script knowledge: A comparative analysis of young adult attachment representations. Developmental Psychology, 50 (11), 2526-2538.
  • Sümer, N. ve Güngör D. (1999). Yetişkin bağlanma stilleri ölçeklerinin Türk örneklemi üzerinde psikometrik değerlendirmesi ve kültürlerarası bir kaşılaştırma. Türk Psikoloji Dergisi, 14, 71-106.
  • Thompson, R. A. (1998). Early socio-personality development. N. Eisenberg (Ed.) ve W. Damon (Series Ed.), Handbook of child psychology: Vol. 3. Social, emotional, and personality development (5th ed., ss. 25 – 104) içinde. New York: Wiley
  • Uluç, S. (2005). Okul öncesi çocuklarda benliğe ilişkin inançlar, kişilerarası şemalar ve bağlanma ilişkisinin temsilleri arasındaki ilişki: Ebeveynlerin kişilerarası şemalarının ve bağlanma modellerinin etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  • Uluç, S. ve Öktem, F. (2009). Okul öncesi çocuklarda güvenli yer senaryolarının değerlendirilmesi. Türk Psikoloji Dergisi, 24 (63), 69-83.
  • Vaughn, B. E., Waters, T. E., Steele, R. D., Roisman, G. I., Bost, K. K., Truitt, W., ... ve Booth-Laforce, C. (2016). Multiple domains of parental secure base support during childhood and adolescence contribute to adolescents’ representations of attachment as a secure base script. Attachment & Human Development, 18(4), 317-336.
  • Waters, T. E., Bosmans, G., Vandevivere, E., Dujardin, A. ve Waters, H. S. (2015). Secure base representations in middle childhood across two Western cultures: Associations with parental attachment representations and maternal reports of behavior problems. Developmental Psychology, 51(8), 1013.
  • Waters, E. ve Cummings, E. M. (2000). A secure base from which to explore close relationships. Child Development, 71, 164 – 172.
  • Waters, H. S. ve Rodrigues-Doolabh, L. (2001, April). Are attachment scripts the building blocks of attachment representations? Paper presented at the biennial meetings of the Society for Research in Child Development, Minneapolis, MN.
  • Waters, H. S., Rodrigues, L. M. ve Ridgeway, D. (1998). Cognitive underpinnings of narrative attachment assessment. Journal of Experimental Child Psychology, 71(3), 211-234.
  • Waters, T. E. ve Roisman, G. I. (2019). The secure base script concept: An overview. Current Opinion in Psychology, 25, 162-166.
  • Waters H. S. ve Waters E. (2006). The attachment working models concept: Among other things, we build script-like representations of secure base experiences. Attachment & Human Development, 8(3), 185- 197.
  • Williams, B., Ospina, J. P., Jalilianhasanpour, R., Fricchione, G. L. ve Perez, D. L. (2019). Fearful attachment linked to childhood abuse, alexithymia, and depression in motor functional neurological disorders. The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences, 31(1), 65-69.
  • Zimmermann, P. ve Becker-Stoll, F. (2002). Stability of attachment representations during adolescence: The influence of ego-identity status. Journal of Adolescence, 25(1), 107-124.
  • Zimmermann, P. ve Iwanski, A. (2019). Attachment Disorder behavior in early and middle childhood: associations with children’s self-concept and observed signs of negative internal working models. Attachment & Human Development, 21(2), 170-189.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.