Özgül KAYA
(TED MERSİN KOLEJİ)
Sevilay ALKAN
(T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI)
Yıl: 2021Cilt: 17Sayı: 2ISSN: 1305-5429 / 1306-7850Sayfa Aralığı: 271 - 290Türkçe

58 0
9. Sınıf Fizik Ders Kitaplarında Kullanılan Örnek Türlerinin Karşılaştırılması: Enerji Ünitesi
Bu çalışmada 9. sınıf fizik ders kitaplarında enerji ünitesinde yer verilen örnek türlerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Enerji ünitesinde kullanılan örnek türleri Alkan (2016) tarafından geliştirilen ve başlangıç, standart, geliştirici, örnek dışı, uç ve karşıt örneklerden oluşan sınıflandırmaya göre analiz edilmiştir. Çalışmanın yöntemi doküman analizi olup doküman olarak 2018-2019 eğitim-öğretim yılında fizik dersi için Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı tarafından uygun görülen ve öğretime sunulan iki ders kitabı incelenmiştir. Birinci ders kitabında (DK1) enerji ünitesinde 65 örnek tespit edilmiştir. Bu örneklerin 35’i başlangıç, 21’i standart, 24’ü geliştirici, 3’ü örnek dışı ve 5’i de karşıt örnek türlerine ait olduğu belirlenmiştir. İkinci ders kitabında (DK2) ise 62 örnek tespit edilmiş olup bu örneklerin 27’si başlangıç, 9’u standart, 32’si geliştirici, 4’ü örnek dışı ve 4’ü karşıt örnek türlerine ait olduğu görülmüştür. Bu iki ders kitabında da uç örneklerin yer almadığı tespit edilmiştir. 9. sınıf düzeyi öğrencilerin fizik öğretimine giriş yaptığı düzeydir. Bu bakımdan başlangıç ve standart örneklerin sayısının fazla olması beklenen bir durumdur. Fizik öğretim programında yer alan diğer ünitelerdeki konularında, örnek türleri açısından incelenmesi ve okullarda kullanılması uygun görülen fizik ders kitaplarının bu açıdan karşılaştırılması tavsiye edilir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Adıbelli, S. (2007). Yeni programa göre hazırlanan lise 1 fizik ders kitabının eğitsel, görsel, dil ve anlatım yönünden incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya. http://acikerisimarsiv.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/ 123456789/9433/212346. pdf?sequence=1&isAllowed=y adresinden erişilmiştir.
  • Adıyaman, Ç. (2012). Türkiye’nin yenilenebilir enerji kaynakları (Yüksek lisans tezi). Niğde Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde. http://acikerisim. nigde.edu.tr/xmlui/ handle/11480/431#sthash.DqFxH7PD.dpbs adresinden erişilmiştir.
  • Adıyaman, F. (2016). Dünya sağlık örgütü avrupa obezite ile mücadele bakanlar konferansının öncesi ve sonrasında obezitenin gazetelerde sunumu. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi 9(3), 204-223. doi: 10.18094/si.77372
  • Aktamış, H., Feyzioğlu, B., Özenoğlu Kiremit, H. ve Delioğlu, Y. (2010, Eylül). 9. sınıf fizik öğretim programına göre hazırlanan ders kitabının deney türleri ve bilimsel süreç becerileri açısından değerlendirilmesi. IX. Ulusal Fen Bilimleri Matematik Eğitimi Kongresinde (UFBMEK) sunulan bildiri, İzmir- Türkiye.
  • Alkan, S. (2016). Matematik öğretmenlerinin kullandıkları örneklerin sınıflandırılması ve öğretimsel açıklama boyutlarıyla ilişkisinin incelenmesi (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 448314).
  • Alkan, S. ve Güven, B. (2018). Ders kitaplarında kullanılan örnek türlerinin analizi: Limit Konusu. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9(1), 147-169.
  • Alkan, S., Güven, B. ve Yılmaz, Ş. (2017). The types of examples teachers use in teaching function concept. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 367-384.
  • Arslan, S. ve Özpınar, İ. (2009). İlköğretim 6. sınıf matematik ders kitaplarının öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 97-11.
  • Aydın, G. ve Balım, A.G. (2005). An interdisciplinary application based on constructivist approach: Teaching of energy topics. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 38(2), 145-166. doi:10.1501/Egifak_0000000113
  • Aydoğmuş, E. (2008). Lise 2 fizik dersi iş-enerji konusunun öğretiminde 5E modelinin öğrenci başarısına etkisi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya. http://acikerisimarsiv.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/handle/123456789/6295 adresinde erişilmiştir.
  • Ayvacı, H. Ş. ve Devecioğlu, Y. (2009, Mayıs). İlköğretim öğrencilerinin iş-güç-enerji konusunda sahip oldukları yanlış anlamalar. First International Congress of Educational Research sunulan bildiri, Çanakkale-Türkiye. https://www.academia.edu/21787215/ Ayvac%C4%B1_H._%C5%9E._ve_Devecio%C4%9Flu_._2009_adresinden erişilmiştir.
  • Ayvacı, H. Ş. ve Devecioğlu, Y. (2013). 10. sınıf fizik ders kitabı ve kitaptaki etkinliklerin uygulanabilirliği hakkında öğretmen değerlendirmeleri. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 418-450.
  • Başer, N. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin matematik ders kitaplarını kullanma yolları ve onların öğrencilerin matematik ders kitaplarını kullanma yolları ve matematik ders kitabı hakkındaki görüşleri (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 321085).
  • Bills, L., Mason, J., Watson, A., & Zaslavsky, O. (2006, July). Exemplification: The use of examples in teaching and learning mathematics. In J. Novotná, H. Moraová, M. Krátká, & N. Stehlíková (Eds.), Proceedings of the 30th annual conference of the international group for the psychology of mathematics education. Prague, Czech Republic. Retrieved form https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED496931.pdf#page=236.
  • Bozkurt, E. ve Sarıkoç, A. (2008). Fizik eğitiminde sanal laboratuvar, geleneksel laboratuvarın yerini tutabilir mi?. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 89-100.
  • Çakırlar, E., (2015). Ortaöğretim öğrencilerinin yenilenebilir enerji kaynakları konusundaki farkındalık düzeylerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/Ulusal TezMerkezi/adresinden erişilmiştir (Tez No: 394830).
  • Dayak, E. (1998). İlköğretim 5. sınıf matematik ders kitaplarının eğitim-öğretime uygunluğunun değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 71860).
  • Duman, T., Karakaya, N., Çakmak, M., Eray M. ve Özkan, M. (2001). Matematik 1-8. L. Küçükahmet (Ed.), Konu alanı ders kitabı inceleme kılavuzu içinde (ss. 10-40). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Eke, C., (2013, Eylül). Ortaöğretim fizik ders kitaplarında yer alan etkinliklerin bilimsel süreç becerileri bakımından analizi. I. Ulusal Fizik Eğitimi Kongresinde (UFEK 2013) sunulan bildiri, Ankara-Türkiye. http://www.egitim.hacettepe.edu.tr/belge/UFEK_2013_ bildiri_ ozetleri.pdf adresinden erişilmiştir.
  • Erduran Avcı, D., Kara, İ. ve Karaca, D. (2012). Fen bilgisi öğretmen adaylarının iş konusundaki kavram yanılgıları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 27-39.
  • Ergin, S. (2011). Fizik eğitiminde 4mat öğretim yönteminin farklı öğrenme stillerine sahip lise öğrencilerinin iş, güç ve enerji konusundaki başarısına etkisi (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 279722).
  • Esirgemez, M. (1995). İlkokullarda matematik ders kitaplarının öğrenmeyi sağlamadaki katkıları yönünden öğretmen görüşleri (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTez Merkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 47171).
  • Frankowicz, M., Maciejowska, I., Martinas, K., Radnóti, K, & Rimai, A. (2008). Energy in school textbooks : A comparative study. Natural Science Education, 3, 34-41.
  • Gökbulut, Y. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının geometrik cisimler konusundaki pedagojik alan bilgileri (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 279684).
  • Göze, N. (1999). Matematik zor değildir. Çağdaş Eğitim Dergisi, 256, 33-37.
  • Gün, C. K. (2009). Ortaöğretim dokuzuncu sınıf matematik ders kitabına ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 235186).
  • Işık, C. (2003). İlköğretim okullarının 7. sınıflarında okutulan matematik ders kitaplarının içerik, öğrenci seviyesine uygunluk ve anlamlı öğrenmeye katkısı yönünden değerlendirilmesi (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 131575).
  • Işık, C. (2008). İlköğretim ikinci kademesinde matematik öğretmenlerinin matematik ders kitabı kullanımını etkileyen etmenler ve beklentileri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16(1), 163- 176.
  • Karakuş, M., Türkkan, T. B. ve Karakuş, F. (2017). Fen bilgisi ve ilköğretim matematik öğretmenlerinin disiplinler arası yaklaşıma yönelik görüşlerinin belirlenmesi. İlköğretim Online, 16(2), 509-524. doi: 10.17051/ilkonline.2017.304714
  • Karamustafaoğlu, O., Yaman, S. ve Karamustafaoğlu, S. (2005). Fen ve teknoloji eğitiminde öğrenme ve öğretim materyalleri. T. Kesercioğlu ve M. Aydoğdu (Ed.), Fen ve ilköğretimde teknoloji öğretimi içinde (ss. 25-54) Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Kavcar, N. (2012, Haziran). Ortaöğretim fizik 11 ders kitabının öğretmen adayları raporlarıyla değerlendirilmesi. X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresinde (UFBMEK) sunulan bildiri. Niğde-Türkiye. http://kongre.nigde.edu.tr/xufbmek/ adresinden erişilmiştir.
  • Kavcar, N. ve Erdem, A. (2017). Fizik öğretim programları ile fizik ders kitaplarının proje tabanlı öğrenme açısından incelenmesi. Online Fen Eğitimi Dergisi, 2(1), 11-44.
  • Kurnaz, M. A. (2011). Enerji konusunda model tabanlı öğrenme yaklaşımına göre tasarlanan öğrenme ortamlarının zihinsel model gelişimine etkisi (Doktora tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 300383).
  • Kılıç, A. ve Seven, S. (2002). Konu alanı ve ders kitabı incelemesi. Ankara, Pagema Yayıncılık.
  • Liu, G., & Fang, N. (2016). Student misconceptions about force and acceleration in physics and engineering mechanics education. International Journal of Engineering Education, 32(1), 19-29.
  • Madanoğlu, N. (2015). 9. sınıf öğrencilerinin iş ve enerji konusundaki kavramsal anlamalarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ adresinden erişilmiştir (Tez No: 395591).
  • Michener, E. (1978). Understanding mathematics. Cognitive Science, 2, 361-383. doi:10.1207/s15516709cog0204_3
  • Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Beverly Hills: Sage Publications.
  • Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018a). Ortaöğretim fizik 9 ders kitabı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  • Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018b). Ortaöğretim fizik 9 ders kitabı. Ankara: Tutku Yayıncılık.
  • Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2018c). Ortaöğretim fizik dersi (9, 10, 11 ve 12. sınıflar) öğretim programı. http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103112910-orta%C3%B6 %C4%9Fretim_fizik_son.pdf adresinden erişilmiştir.
  • Mı̇lli Eğı̇tı̇m Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı [MEB TTKB]. (2018). Ders kı̇tapları ve eğı̇tı̇m araçları yönetmelı̇ğı̇. http://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2016_ 01/12113913_yonetmelikderskitaplari.pdf adresinden erişilmiştir.
  • Oliveira, A. W., & Brown, A. O. (2016). Exemplification in science instruction: Teaching and learning through examples. Journal of Research in Science Teaching, 53(5), 737-767.
  • Özgen, B. (1993). Türkiye'de ders kitapları sorunu ve çözüm yolları. Eğitim ve Bilim, 17(87), 48-59.
  • Sadoski, M. (2001). Resolving the effects of concreteness on interest, comprehension, and learning important ideas from text. Educational Psychology Review, 13(3), 263-281. doi: 10.1023/A:1016675822931
  • Senem, B. Y. ve Eryılmaz, A. (2015). 9. sınıf fizik ders kitabında yer verilen bilimsel süreç becerileri. II. Ulusal Fizik Eğitimi Kongresinde (UFEK 2015) sunulan bildiri, Ankara. ufek.metu.edu.tr/kitaplar/ufek2015_ozetler.pdf adresinden erişilmiştir.
  • Taş, A. M. (2007). Yeni sosyal bilgiler ders kitaplarına ilişkin öğretmen görüşlerinin belirlenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 519-532.
  • Tortop, H. S. (2012). Awareness and misconceptions of high school students about renewable energy resources and applications: Turkey case. Online Submission, 4(3) 1829-1840.
  • Viholainen, A., Partanen, M., Piiroinen, J., Asikainen, M., & Hirvonen, P. E. (2015). The role of text-books in Finnish upper secondary school mathematics: theory, examples and exercises. Nordic Studies in Mathematics Education, 20(3-4), 157-178.
  • Watson, A, & Mason, J. (2002). Student-generated examples in the learning of mathematics. Canadian Journal of Science, Mathematics and Technology Education, 2(2), 237-249. doi:10.1080/14926150209556516
  • Watson, A., & Mason, J. (2005). Mathematics as a constructive activity: Learners generating examples. Mahwah, NJ: Erlbaum.
  • Yılmaz, A., Seçken, N. ve Morgil, İ. (1998). Lise 11. sınıf kimya 3 ders kitaplarının kimya eğitimine uygunluklarının araştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14, 73-83.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.