Mehmet Fatih YALÇIN
(Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, İslam Tarihi Anabilim Dalı, Bilecik, Türkiye)
Yıl: 2021Cilt: 8Sayı: 1ISSN: 2147-8171Sayfa Aralığı: 113 - 144Türkçe

39 0
Memlükler Döneminde Muhtasar Siyer Yazıcılığı: İbn Kesîr’in el-Fusûl fî Sîreti’r-Resûl Örneği
Memlükler döneminde (648-923/1250-1517) İslamî ilimlerin muhtelif dallarındaki yoğun yazınfaaliyeti, tarih ve siyer yazıcılığında da kendini göstermektedir. Bu eserlerin bazısı, siyerin her konusunu ele almış,bir kısmı oldukça hacimli eserler ortaya koymuş, kimi de bir kitabın bölümü olarak yahut şemâil, delâil ve hasâistürüne dair müstakil eserler kaleme almıştır. Yine bu dönemin siyer yazıcılığında dikkat çeken bir özelliği de yoğunşerh faaliyetinin sürdürülmüş olmasıdır. Ayrıca siyer telif geleneğinin önemli bir yazım türü muhtasarlardır. Buçalışmada, Memlükler döneminde yazılan muhtasar siyer eserlerine dikkat çekmek amacıyla, dönemin önemlitarihçilerinden İbn Kesîr’in el-Fuṣûl fî sîreti’r-Resûl adlı muhtasar siyeri ele alınmıştır. Kronolojik siyer anlatımınınyanı sıra hasâis, şemâil ve kısa da olsa delâil konularını da içeren bu muhtasar siyer kitabı, ilim adamlarının yanısıra halkın da anlayacağı dilde sade bir üslupla kaleme alınmıştır. Daha çok hadis kaynaklarına dayanılarak kalemealınmış olan bu eserde, farklı ilim dallarına ait pek çok eserden de istifade edilmiştir. Muhtasar olmasına rağmensiyerin pek çok konusunu ele alan bu eser, konumu, kaynakları, muhtevası ve usulü şeklinde dört başlık altındaincelenmiştir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Alî el-Kārî. Cemʿu’l-vesâʾil fî şerhi’ş-Şemâʾil. 2 Cilt. Kahire: Mustafa el-Babi el-Halebî, h. 1318.
  • Alî el-Kārî. Şerhu’ş-Şifâ. nşr. Abdullah Muhammed el-Halîlî. 2 Cilt. Beyrut: Dârü’l-kütübi’lilmiyye, 2001.
  • Arslan, Abdurrahim. İbn Seyyidinnâs ve ‘Uyûnü'l-Eser. İstanbul: Siyer Yayınları, 2019.
  • Avcı, Casim. “Muhtasar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/63-64. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Ayaz, Fatih Yahya. “Memlükler Döneminde (648-923/1250-1517) Siyer Çalışmaları - Safedî’nin (ö. 764/1363) el-Vâfî’ Adlı Eserinde Hz. Peygamber’in Hayatı-”. Siyer Araştırmaları Dergisi 4 (Aralık 2018), 11-34.
  • Câsim, Leys Suûd. “İbn Abdülberr en-Nemerî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 19/270. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.
  • Dimyâtî, Abdülmü’min. es-Sîretü’n-nebeviyye. nşr. Esad Muhammed Tayyib. Haleb: Dârü’sSâbûnî, 1996.
  • Durmuş, İsmail. “Muhtasar”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 31/57-59. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • İbn Cemâa, İzzeddin. el-Muhtasarü’l-kebîr fî sîreti’r-Resûl. nşr. Sâmî Mekkî el-Ânî. Amman: Dârü’l-Beşîr, 1993.
  • İbn Hacer, Ebü’l-Fazl Şihâbüddîn Ahmed b. Alî. ed-Dürerü’l-kâmine fî aʿyâni’l-miʾeti’s-sâmine. nşr. Freitz Krenkow. 4 Cilt. Haydarâbâd: Dâiretü’l-Ma‘ârifi’l-Osmâniyye, 1348-1350.
  • İbn Kâdî Şühbe, Takıyyüddîn. Ṭabaḳātü’ş-Şâfiʿiyye. nşr. Hâfız Abdülalîm Han. 4 Cilt. Haydarâbâd-Dekken: y.y. 1978-1979.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmadüddin İsmail b. Ömer. el-Bidâye ve’n-nihâye. nşr. Abdullah b. Abdulmuhsin et-Türkî. Cize: Dâru Hicr, 1998.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmadüddin İsmail b. Ömer. el-Fusûl fî sîreti’r-Resûl. nşr. Muhammed elÎdü’l-Hatrâvî - Muhyiddin Müstû. Medine: Dârü’t-Türas, 6. Basım, 1992.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmadüddin İsmail b. Ömer. es-Sîretü’n-nebeviyye. nşr. Mustafa Abdülvâhid. Beyrut: Dârü’l-Ma‘rife, 1976.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ İmadüddin İsmail b. Ömer. Tefsîrü’l-Kurʾâni’l-ʿazîm. nşr. Sâmî b. Muhammed es-Selâme. 8 Cilt. Riyad: Dâru Taybe, 1997.
  • İbn Tağrîberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemâlüddîn Yûsuf. el-Menhelü’ṣ-ṣâfî ve’l-müstevfî baʿde’l-Vâfî. nşr. Muhammed M. Emin - Nebîl Muhammed Abdülaziz. 12 Cilt. Kahire: el-Hey’etü’l-Mısriyyeti’lÂmme li’l-Kitâb, 1984-2006.
  • İbnü’l-Haydırî, Ebü’l-Hayr Kutbüddîn Muhammed b. Muhammed. el-Lafzu’l-mükerrem bihasâisi’n-nebiyyi’l-mu‘azzam. nşr. Muhammed el-Emîn Muhammed b. Mahmud b. Ahmet. 2 Cilt. Beyrut: y.y. 1995.
  • İbnü’l-İmâd, Abdülhay b. Ahmed b. Muhammed. Şeẕerâtü’z-zeheb fî ahbâri men zeheb. nşr. Abdülkadir Arnaut - Mahmûd Arnaut. 10 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Kesîr, 1986-1993.
  • Kallek, Cengiz. “Kitâbü’l-Emvâl”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 26/98-100. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  • Kandemir, Yaşar. “Hubeyb b. Adî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 18/266-267. İstanbul: TDV Yayınları, 1998.
  • Kandemir, Yaşar. “İbn Seyyidünnâs”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 20/316-318. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.
  • Kara, İsmail. ““Unuttuklarını Hatırla!” Şerh ve Haşiye Meselesine Dair Birkaç Not”. Dîvân Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi 15/28 (2010/1), 1-67.
  • Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Şemseddin Şâmî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38/330-331. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  • Küçükaşçı, Mustafa Sabri. “Süheylî, Abdurrahman b. Abdullah”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 38/30-32. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  • Özel, Ahmet. “Alî el-Kārî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 2/403-405. İstanbul: TDV Yayınları, 1989.
  • Polat, Salahattin. “Galat”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 13/300. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  • Savran, İrfan. Kastallânî’nin (ö. 923/1517) el-Mevâhibü’l-ledünniyye İsimli Eseri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  • Sehâvî, Şemseddin. ed-Davʾü’l-lâmiʿ li-ehli’l-karni’t-tâsiʿ. 10 Cilt. Beyrut: Dârü'l-Cîl, 1992.
  • eş-Şâmî, Şemseddin Muhammed b. Yûsuf b. Alî. Sübülü’l-hüdâ ve’r-reşâd fî sîreti ḫayri’l-ʿibâd. nşr. Âdil Ahmed Abdulmevcûd - Ali Muhammed Muavvız. 12 Cilt. Beyrut Dârü’l-kütübi’l-ilmiyye, 1993.
  • Tülücü, Süleyman. “Nâşî el-Ekber”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 32/432-434. İstanbul: TDV Yayınları, 2006.
  • Yavuz, Yusuf Şevki – Avcı, Casim. “Ebü’l-Ferec İbnü’l-Cevzî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 20/545. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.
  • Yıldız, Güllü. “Memlükler Dönemi Siyer Yazıcılığına Genel Bir Bakış”. İslam Tetkikleri Dergisi 10/1 (Mart 2020), 333-363.
  • Yıldız, Güllü. Siyer Yazıcılığında Şerh-Hâşiye Geleneği ve Moğultay b. Kılıç'ın (762/1361) ez-Zehrü'lBâsim Adlı Eseri. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.