Ahmet ÖZDEMİR
(Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, İslami İlimler Fakültesi, Tefsir Anabilim Dalı, Tokat, Türkiye)
Yıl: 2020Cilt: 0Sayı: 18ISSN: 2147-0049 / 2147-2823Sayfa Aralığı: 168 - 195Türkçe

5 0
Muhammed Esed’in “Kur’an Mesajı”nda Fitne Kavramına Yaklaşımı
Fitne kavramı, insan zihninde olumsuz bir anlamı çağrıştırmaktadır. Bu çağrışımda kişisel ve toplumsal açıdan istikametten uzaklaşmak, huzursuzluk, kargaşa, aklî melekeleri kullanmadan hareket etmek, bunun sonucunda da büyük sıkıntılara, belalara maruz kalmak söz konusudur. Bütün bunlar temelde insan için bir imtihandır. Hayat serüveninde karşılaştığı zorluklar ve elde ettiği nimetler karşısındaki tavrının ne olacağı yönünde bir değerlendirme aracıdır. Muhammed Esed, ayetlerin tercümelerinde ilk dönemdeki anlamlara riayet edilmesi gerektiği kanaatini dile getirmiştir. Fitne kavramı için de aynı yolu takip ettiğini iddia etmesine rağmen zaman zaman bu ilkesinin dışına çıkmak suretiyle kelimeye değişik anlamlar da vermiştir. Diğer müfessirlerden farklı olarak “ayartı, kötülük eğilimi” anlamlarını çokça kullanmıştır. Bu çalışmada fitne kavramına Muhammed Esed’in yaklaşımının ne olduğunu belirlemek temel hedefimiz olmuştur. Bu kapsamda ayetleri değerlendirirken en başta ortaya koyduğu temel ilkelere bağlı kalıp kalmadığı ortaya konmuştur. Öte yandan ayetlerin bağlamını dikkate alıp almadığı irdelenmiştir. Ayrıca Esed’in tefsiri bağlamında yorum eksenli meal/tefsirin Kur’an’ın anlamına etkisi hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Abdurrezzāḳ b. Hemmām es-Sanʿānī. Tefsīru’l-Ḳurʾān. thk. Muṣṭafā Muslim Muḥammed. Riyad: Mektebetu’r-Ruşd, 1989.
  • Ālūsī, Şehābeddīn Maḥmūd. Rūḥu’l-meʿānī. Beyrut: Dâru’l-İhyaʾi’t-Turâs̠i’lʿArabī, ts.
  • Ay, Mahmut. “Muhammed Esed’in the Message of the Qur’an’ın Türkçe Çevirisinin Tenkidi”. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi [Bilimsel Birikim] 10/3 (2010), 59-89.
  • Beyḍāvī, Nâsırüddîn. Envāru’t-tenzīl ve esrāru’t-teʾvīl. thk. Muḥammed Subhī Ḥasen Hallāk, Muḥammed Aḥmed el-Etraş. Beyrut: Dāru’r-ReşīdMuʾessesetu’l-Īmān, 2000.
  • Cevherī, İsmāʿīl b. Ḥammād. Tâcü’l-luġa. Ṣıḥâḥu’l-luġa. thk. Aḥmed ʿAbdulġafūr ʿAṭṭār. Beyrut: Dāru’l-ʿİlmi li’l-Melāyīn, 1984.
  • Çağrıcı, Mustafa. “Fitne”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 13/156-159. İstanbul: TDV Yayınları, 1996.
  • Çalışkan, İsmail. Muhammed Esed’in Kur’an Mesajı’nın Tahlil ve Tenkidi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2009.
  • Çalışkan, İsmail. “The Message of the Qur’an’ın Türkçe Çevirisi (Kur’an Mesajı)’nın Eleştirisi”. İslâmî Araştırmalar 21/3 ( 2010), 151-164.
  • Ebū Ḥayyān el-Endelusī. el-Baḥru’l-muḥīṭ. thk. ʿĀdil Aḥmed ʿAbdulmevcūd-ʿAlī Muḥammed Muʿavvaḍ. Beyrut: Dāru’l-Kutubu’l-ʿİlmiyye, 1993.
  • Ebū Hilāl el-ʿAskerī. el-Furūḳu’l-luġaviyye. thk. Muḥammed İbrāhīm Selīm. Kahire: Dāru’l-ʿİlm ve’s̠-S̠eḳāfe, 1997.
  • Ebū Hilāl el-ʿAskerī. el-Vucūh ve’n-neẓāʾir fī’l-Ḳurʾāni’l-kerīm. thk. Muḥammed ʿUs̠man. Kahire: Mektebetu’s̠-S̠eḳafeti’d-Dīnīyye, 2007.
  • Ebüssuûd Efendi. İrşādu'l-ʿaḳli’s-selīm ilā mezāyā’l-Kitābi'l-kerīm. thk. ʿAbdulḳādir Aḥmed ʿAṭāʾ. Riyad: Mektebetu’r-Riyāḍi’l-Hadıs̠e, ts.
  • Elmalılı, M. Hamdi Yazır. Hak Dini Kur’an Dili. İstanbul: Eser Neşriyat, 1979.
  • Esed, Muhammed. İslam’da Yönetim Biçimi. 4. Basım. çev. Beşir Eryarsoy. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1997.
  • Esed, Muhammed. Kur’an Mesajı Meâl-Tefsir. çev. Ahmet Ertürk ve Cahit Koytak. İstanbul: İşaret Yayınları, 1420/1999.
  • Gezgin, Ali Galip. “Kur’ân’da “Anlama”ya Dâir Kelimeler Üzerine Analitik Bir İnceleme (I) -Kur’ân’ın Anlaşılması ve Türkçeye Doğru Çevirisi Açısından-“. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 40/1 (2018), 5-57.
  • Ḫalīl b. Aḥmed, Ebû Abdirrahmân. Kitābu’l-ʿayn. thk. ʿAbdulḥamīd Hindāvī. Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 2003.
  • Heyet. Kur’ân’ı Kerîm ve Açıklamalı Meâli. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, ts.
  • Işıcık, Yusuf. “Kur’an Tercemesinde Dikkat Edilmesi Gereken Bazı Hususlar ve Muhammed Esed Meâli’ne Genel Bir Bakış”. Kur’an Mealleri Sempozyumu -Eleştiriler ve Öneriler- I/93-111. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2007.
  • İbnu’l-Cevzī, Ebü’l-Ferec Cemâlüddîn. Nuzhetu’l-aʿyuni’n-nevāẓir fī ʿilmi’l-vucūh ve’n-neẓāʾir. thk. Muḥammed ʿAbdulkerīm Kāẓım er-Rāḍī. Beyrut: Muʾessetu’r-Risāle, 1984.
  • İbn Fāris, Ebü’l-Hüseyn. Muʿcemu meḳāyīsi’l-luġa. thk. ʿAbdusselām Muḥammed Hārūn. Dımeşḳ: Dāru’l-Fikr, 1979.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’. Tefsīru’l-Ḳurʾāni'l-ʿaẓīm. thk. Muṣṭafā es-Seyyid Muḥammed v.dğr. Kahire/Gize: Muʾessesetu Ḳurṭuba, Mektebetu’lEvlādi’ş-Şeyḫ li’t-Turâs̠, 2000.
  • İbn Manẓūr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn. Lisānu’l-ʿArab. thk. ʿAbdullāh ʿAliyyu’lKebīr, Muḥammed Aḥmed Ḥasbullāh, Hāşim Muḥammed eş-Şāẕeli. Kahire: Dāru’l-Meʿarif, ts.
  • Kahraman, Kemal. “Muhammed Esed”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 30/526-527. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.
  • Karagöz, Mustafa. “Kur’an’ı Anlama ve Tercümede Yöntem Sorunu -İsrâ Sûresi 38. Ayet Örneği-. Bilimname : Düşünce Platformu 7/17 (2009) 51-63.
  • Karataş, Ali. "Kur’ân’daki Yüklemlerin (Müsnedlerin) İsim ve Fiil Olarak Kullanımları ve Bazı Meallere Yansıma Sorunu". Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/8 (2017), 153-170.
  • Karataş, Ali. “Kur’ân’da Çokanlamlı Kelimelerde Anlamın Tayini Meselesi - Savaş Ayetleri Bağlamında Fitne Kavramı Örneği-“. Marife: Dini Araştırmalar Dergisi [Bilimsel Birikim] 13/1 (2013), 67-87.
  • Karslı, İbrahim Hilmi. “Çeviri Kuramları Açısından Muhammed Esed’in Çeviri Yöntemi ve Değerlendirilmesi”. İslâmî Araştırmalar 16/1 (2003), 95-112
  • Kasapoğlu, Abdurrahman. Kur’an’ı Anlamada Semantik Yöntem, Hikmet Yurdu 6/11 (2013), 105-178
  • Keskin, Hasan. Kur’an’da Fitne Kavramı. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2003.
  • Ḳurṭubī, Muḥammed b. Aḥmed. el-Câmiʿ li-aḥkâmi’l-Ḳurʾân. thk. ʿAbdullāh b. ʿAbdulmuḥsīn et-Turkī. Beyrut: Muʾessesetu’r-Risāle, 2006.
  • Māturīdī, Ebû Mansûr. Teʾvīlātu’l-Ḳurʾān. thk. Ahmet Vanlıoğlu. Muracaʿa. Bekir Topaloğlu. İstanbul: Mizan Yayınevi, 2005-2010.
  • Māverdī, Ebü’l-Hasen. en-Nüket ve'l-ʿuyūn. thk. es-Seyyid b. ʿAbdilmaḳṣūd b. ʿAbdurraḥīm. Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye - Muʾessesetu’l-Kutubi’s̠- S̠ekafiyye, ts.
  • Muḳātil b. Suleymān. Tefsīru Muḳātil b. Suleymān. thk. ʿAbdullāh Maḥmūd Şeḥāte. Beyrut: Muʾessesetu’l-Tārīḫi’l-ʿArabī, 2002.
  • Mucāhid b. Cebr. Tefsīru Mucāhid. thk. Muḥammed ʿAbdusselām Ebū’n-Nīl. Kahire: Dāru’l-Fikri’l-İslāmī el-Hadis̠e, 1989.
  • Rāzī, Faḫruddīn. Mefâtîḥu’l-ġayb. Beyrut: Dāru’l-Fikr, 1981.
  • Reşîd Rızâ, Muhammed. Tefsîrü’l-Kur’âni’l-ḥakîm (Tefsîru’l-Menâr). Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1990.
  • Ṭaberī, Muḥammed b. Cerīr. Câmiʿu’l-beyân ʿan teʾvîli âyi’l-Ḳurʾân. thk. ʿAbdullāh b. ʿAbdulmuḥsin et-Turkī. Kahire: Dāru Hecr, 2001.
  • Tureng. Erişim: 30 Kasım 2020. https://tureng.com/tr/turkce-ingilizce.
  • Zebīdī, Muhammed el-Murtazâ. Tācu’l-ʿarūs. thk. ʿAbdussettār Aḥmed Ferrāc v.dğr. Kuveyt: Maṭbaʿatu Hukūmeti’l-Kuveyt, 1965.
  • Zemaḫşerī, Ebü’l-Kāsım. el-Keşşāf ʿan haḳāʾiḳi’t-tenzīl ve ʿuyūni’l-eḳāvīl fī vucūhi’tteʾvīl. thk. ʿĀdil Aḥmed ʿAbdulmevcūd - ʿAlī Muḥammed Muʿavvaḍ. Riyad: Mektebetu’l-ʿUbeykān, 1998.
  • Zemaḫşerī, Ebü’l-Kāsım. Esāsu’l-belāġa. thk. Muḥammed Bāsil ʿUyūnu’s-Sūd. Beyrut: Dāru’l-Kutubi’l-ʿİlmiyye, 1998.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.