BÜLENT AKBABA
(Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Antalya, Türkiye)
Adem KARACA
(Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Ankara, Türkiye)
Yıl: 2021Cilt: 21Sayı: 3ISSN: 1303-0493 / 2148-4929Sayfa Aralığı: 788 - 804Türkçe

3 0
VATANDAŞLIK EĞİTİMİNE YÖNELİK BİBLİYOMETRİK ARAŞTIRMA: 1980- 2020 YILLARI ARASINDA YAPILAN ÇALIŞMALARIN ANALİZİ
Bu araştırmanın amacı, Web of Science Core Collection veri tabanında, eğitim araştırmaları kategorisinde yer alan vatandaşlık/yurttaşlık eğitimi üzerine yayımlanmış makalelerin bibliyometrik analizini gerçekleştirmektir. Bibliyometrik araştırmalar, belirli bir bilim alanında ya da konu alanında gerçekleştirilen araştırmaların genel çerçevesini ortaya koymaktadır. Bu araştırma betimsel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Web of Science veri tabanında araştırmanın amacı doğrultusunda belirli sınırlamalar ile elde edilen araştırmalar “txt” dosyası olarak indirilmiştir. Veriler, açık kaynak kodlu bir istatistik programı olan R programında bulunan R-Studio programlama dilinde “bibliometrix” paketi kullanılarak analiz edilmiştir. Gerçekleştirilen analizler sonucunda; Web of Science veri tabanında vatandaşlık eğitimine yönelik en fazla makale üreten ilk üç ülkenin ABD, Birleşik Krallık ve İspanya, işbirliğine en açık ülkelerin ise İspanya ve Birleşik Krallık olduğu tespit edilmiştir. Vatandaşlık eğitimi araştırmalarına yönelik h-indeksi en yüksek olan yazarların Ian Davies ve Audrey Osler olduğu belirlenmiştir. Bu konudaki makalelerin en fazla yayımlandığı ilk üç derginin “Journal of Curriculum Studies”, “Theroy and Research in Social Education” ve “Education Citizenship and Social Justice” olduğu tespit edilmiştir. Güncel eğilimler incelendiğinde ise vatandaşlık eğitimi alanında dijital vatandaşlık, eleştirel vatandaşlık, kimlik, eleştirel pedagoji, ırkçılık ve adaletsizlik gibi anahtar kelimelere yoğun ilgi duyulduğu sonucuna varılmıştır. Bu araştırmanın vatandaşlık eğitimi alanında araştırma yapmayı planlayan araştırmacılar için kapsamlı bir projeksiyon sunacağı düşünülmektedir.
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. https://doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
  • Balbağ, N. L. & Türkcan, B. (2017). İlkokul 4. sınıf öğrenci ve öğretmenlerinin küresel vatandaşlık algıları. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 8(2), 216–216. https://doi.org/10.17569/tojqi.270274
  • Barbalet, J. M. (1988). Citizenship. University of Minnesota.
  • Bellamy, R. (2008). Citizenship a very short introduction. Oxford University.
  • Bektaş, Ö. & Zabun, E. (2019). Vatandaşlık eğitiminde değerler karşılaştırması; Türkiye ve Fransa. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(37), 247–289. https://doi.org/10.34234/ded.512221
  • Bıçak, İ. & Ereş, F. (2018). Öğretmenlerin vatandaşlık eğitimi ve vatandaşlık eğitimi sürecine yönelik görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 257–279. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/611156
  • Cabero-Almenara, J., Torres-Barzabal, L., & Hermosilla-Rodríguez, J. M. (2019). ICT and the creation of critical digital citizenship. Education in the Knowledge Society, 20, 1-10. https://doi.org/10.14201/eks2019_20_a22
  • Cogan, J. J., & Derricott, R. (1998). Citizenship for the 21st century an international perspective on education. Routledge.
  • Davies, I., & Chong, E. K. M. (2016). Current challenges for citizenship education in England. Asian Education and Development Studies, 5(1), 20–36. https://doi.org/10.1108/AEDS-05-2015-0015
  • Davies, I., Evans, M., & Reid, A. (2005). Globalising citizenship education? A critique of “global education” and “citizenship education”. British Journal of Educational Studies, 53(1), 66–89. https://doi.org/10.1111/j.1467-8527.2005.00284.x
  • Davies, I., Fülöp, M., Hutchings, M., Ross, A., & Berkics, M. (2004). Citizenship and enterprise: Issues from an investigation of teachers’ perceptions in England and Hungary. Comparative Education, 40(3), 363– 384. https://doi.org/10.1080/0305006042000274845
  • Erdoğan, E., & Tonga, D. (2020). Middle school students and digital citizenship: Is technology important for digital citizens in Turkey. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 5(11), 194–227. https://doi.org/10.35826/ijetsar.41
  • Ersoy, A. F. (2007). Sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerin etkili vatandaşlık eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  • Ersoy, A. F. (2010). Social studies teacher candidates’ views on the controversial issues incorporated into their courses in Turkey. Teaching and Teacher Education, 26(2), 323–334. https://doi.org/10.1016/j.tate.2009.09.015
  • Ersoy, A. F. (2012). An area neglected in citizenship education: Children’s rights education at home and at school. International Online Journal of Educational Sciences, 4(2), 359–376.
  • Ersoy, A. F. (2014). Active and democratic citizenship education and its challenges in social studies classrooms. Eurasian Journal of Educational Research, 55, 1–20. https://doi.org/10.14689/ejer.2014.55.1
  • Ersoy, A. F. (2016). Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi dersine ilişkin sosyal bilgiler öğretmenleri ve öğrencilerinin algısı. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 17(3), 67–83. https://doi.org/10.17679/iuefd.17345163
  • Genç, K. & Çelik, H. (2018). Türkiye’deki vatandaşlık eğitiminin branş öğretmenlerinin bakış açılarıyla değerlendirilmesi. Sakarya University Journal of Education, 8, 126–138. https://doi.org/10.19126/suje.356903
  • Gleason, B., & von Gillern, S. (2018). Digital citizenship with social media: Participatory practices of teaching and learning in secondary education. Educational Technology and Society, 21(1), 200–212.
  • Gömleksiz, M. N. & Akyıldız, S. (2012). Vatandaşlık ve demokrasi eğitimi dersi öğretim programının uygulamadaki etkililiğinin değerlendirilmesi. Millî Eğitim Dergisi, 196, 69–91. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/442221
  • González Lizárraga, G., Ortiz Henderson, G., & López González, R. (2020). Mexican university students: Citizen participation, democracy and digital social networks. EDMETIC, 9(2), 70-91. https://doi.org/10.21071/edmetic.v9i2.12695
  • Goren, H., Maxwell, C., & Yemini, M. (2019). Israeli teachers make sense of global citizenship education in a divided society- religion, marginalisation and economic globalisation. Comparative Education, 55(2), 243–263. https://doi.org/10.1080/03050068.2018.1541660
  • Goren, H., & Yemini, M. (2017a). The global citizenship education gap: Teacher perceptions of the relationship between global citizenship education and students’ socio-economic status. Teaching and Teacher Education, 67, 9-22. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.05.009
  • Goren, H., & Yemini, M. (2017b). Obstacles and opportunities for global citizenship education under intractable conflict: The case of Israel. Compare, 48(3), 397–413. https://doi.org/10.1080/03057925.2016.1273096
  • Heater, D. (2004). A history of education for citizenship. Routledge
  • Hepburn, M. A. (1980). Improving citizenship education. The Social Studies, 71(1), 8–13. https://doi.org/10.1080/00220973.1944.11019625
  • Hirsch, J. E. (2005). An index to quantify an individual's scientific research output. PNAS, 102(46), 16569- 16572. https://www.pnas.org/content/pnas/102/46/16569.full.pdf
  • Huang, Y. L., Ho, Y. S., & Chuang, K. Y. (2006). Bibliometric analysis of nursing research in Taiwan 1991- 2004. Journal of Nursing Research, 14(1), 75-81. https://doi.org/10.1097/01.JNR.0000387564.57188.b4
  • Kahne, J., & Bowyer, B. (2017). Educating for democracy in a partisan age: Confronting the challenges of motivated reasoning and misinformation. American Educational Research Journal, 54(1), 3–34. https://doi.org/10.3102/0002831216679817
  • Kahne, J., & Bowyer, B. (2019). Can media literacy education increase digital engagement in politics? Learning, Media and Technology, 44(2), 211–224. https://doi.org/10.1080/17439884.2019.1601108
  • Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi “Kavramlar ilkeler ve yöntemler” (27. baskı). Nobel.
  • Keleş, H. & Tonga, D. (2014). Öğrencilerin vatandaşlık bilincini etkileyen faktörlere ilişkin öğretmen görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 61–85.
  • King, K. (2019). Education, digital literacy and democracy: The case of Britain’s proposed ‘exit’ from the European Union (Brexit). Asia Pacific Education Review, 20(2), 285–294. https://doi.org/10.1007/s12564-019-09594-0
  • Kennedy, K. J. (2019). Civic and citizenship education in volatile times: Preparing students for citizenship in the 21st century. Springer.
  • Köksal, H. (2007). İlkçağ’da vatandaşlık eğitimi olarak tarih öğretimi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(1), 271- 278. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/819255
  • Kuş, Z. (2020). Türkiye’de ve Dünya’da vatandaşlık eğitimi. Pegem Akademi.
  • Kuş, Z. & Aksu, A. (2017). Vatandaşlık ve vatandaşlık eğitimi hakkında sosyal bilgiler öğretmenlerinin inançları. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(8), 18–41. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/408559
  • Memişoğlu, H. (2014). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerine göre vatandaşlık eğitimi. Journal of Turkish Studies, 9(5), 1565–1584. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.6977
  • Merey, Z., Karatekin, K. & Kuş, Z. (2012). İlköğretimde vatandaşlık eğitimi: Karşılaştırmalı kuramsal bir çalışma. GEFAD, 32(3), 795–821. http://www.gefad.gazi.edu.tr/tr/download/article-file/76932
  • Neto, U. T. (2017). Democracy, social authoritarianism, and the human rights state theory: Towards effective citizenship in Brazil. International Journal of Human Rights, 21(3), 289–305. https://doi.org/10.1080/13642987.2017.1298733
  • Okur Berberoğlu, E., & Berberoğlu, B. (2015). Çanakkale savaşları ve Anzak günü kapsamında Türkiye ve Yeni Zelanda eğitim programlarında ‘tarihsel empati ve küresel vatandaşlık kavramlarının karşılaştırması. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 13(18), 657–666. https://doi.org/10.17518/caty.11649
  • Önal, G., Öztürk, C. & Kenan, S. (2018). Öğretmenlerin gözüyle İngiltere’de vatandaşlık eğitimi. Eğitim ve Bilim, 43(196), 243–256. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7060
  • Öztürk, C., İbrahimoğlu, Z. & Yıldırım, G. (2020). Kuramsal temeller ve güncel tartışmalar ışığında 21.yüzyılda vatandaşlık ve vatandaşlık eğitimi (2. baskı). Pegem Akademi.
  • Osler, A., & Starkey, H. (2005). Changing citizenship democracy and inclusion in education. Open University.
  • Osmanoğlu, A. E. & Öztürk, C. (2012). Türkiye ve Mısır sosyal bilgiler ders kitaplarında vatandaşlık algısının karşılaştırmalı analizi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 2(3), 43-62. https://www.pegem.net/dosyalar/dokuman/136509-20121124165948-5.-makale.pdf
  • Pais, A., & Costa, M. (2020). An ideology critique of global citizenship education. Critical Studies in Education, 61(1), 1–16. https://doi.org/10.1080/17508487.2017.1318772
  • Pashby, K., da Costa, M., Stein, S., & Andreotti, V. (2020). A meta-review of typologies of global citizenship education. Comparative Education, 56(2), 144–164. https://doi.org/10.1080/03050068.2020.1723352
  • Şimşek, U., Tıkman F., Yıldırım, E. & Şentürk, M. (2017). Sosyal bilgiler ve sınıf eğitimi öğretmen adaylarının gözünden vatandaşlık eğitimi: Nitel bir çalışma. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 32, 913-925. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/786602
  • Üstel, F. (1999). Yurttaşlık ve demokrasi. Dost.
  • Westheimer, J., & Kahne, J. (2004). What kind of citizen? The politics of educating for democracy. American Educational Research Journal, 41(2), 237–269. https://doi.org/10.3102/00028312041002237
  • Yeşiltaş N. K. & Kaymakçı, S. (2009). John Dewey'in eğitim anlayışı ve sosyal bilgiler eğitimine yönelik bazı örnek uygulamaları. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(4), 227-242. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/116119

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.