Bahattin KELEŞ
(Şırnak Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, İslam Tarihi ve Sanatları Bölümü, Şırnak, Türkiye)
Yıl: 2018Cilt: 23Sayı: 1ISSN: 1304-639XSayfa Aralığı: 73 - 91Türkçe

17284 3
BABA İSHAK İSYANI’NIN ANADOLU SELÇUKLU TARİHİNDEKİ YERİ VE ÖNEMİ
Anadolu Selçuklu Devleti tarihindeki en büyük Türkmen ayaklanması olan ve 1240 yılında başlayan Baba İshak isyanı, Anadolu’da dar bir alana sıkışıp kalan ve yoksullaşan göçebe Türkmenler’in, II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in yönetimdeki bazı uygulamaları sebebiyle Baba İshak’ın çevresinde toplanması ve bu gruba Halep ve Antep yöresine sürgün edilmiş olan Harezm Türklerinin de eklenmesiyle gelişmiş ve Adıyaman ve Kâhta civarında başlayıp Malatya, Maraş, Sivas, Tokat ve Amasya’ya kadar yayılan dini görünümlü siyasi bir isyandır. II. Gıyaseddin Keyhüsrev’in Baba İshak’ın üzerine asker göndermesi ve sonrasında Baba İshak’ın Amasya kalesi’nde asılarak öldürülmesi üzerine bu isyancı grup galeyana gelerek Amasya şehri ve halkına büyük zarar verdikten sonra, başkent Konya’yı tehdit etmeye yöneldiler. Kayseri’den sonra Kırşehir’e yönelen isyancılar Kırşehir yakınlarındaki Malya Ovası’nda Selçuklu ordusuyla karşılaştılar. Ordularına Frank askerlerini de dâhil eden Selçuklular, isyancıları burada mağlup edip isyanı bastırdılar. Bu bastırmaya rağmen, Anadolu Selçuklu Devleti askeri, siyasi ve ekonomik bakımdan zayıflamış, akabinde Kösedağ Savaşı’nda (1243) Moğollara yenilmiş ve Anadolu toprakları yavaş yavaş Moğol hâkimiyetine girmiştir. Baba İshak isyanının Amasya’ya ulaşması ve elebaşının burada asılması ve sonrasındaki olaylar Anadolu Selçukluları ve Amasya Tarihi açısından önemlidir. Bu konu, İbn Bîbî gibi dönemin ana kaynaklarından ve tetkik eserlerden faydalanılarak geniş bir şekilde ele alınacaktır.
Sosyal > Tarih
Sosyal > Din Bilimi
DergiAraştırma MakalesiErişime Açık
  • Abu'l-Farac, Gregory, Abu'l-Farac Tarihi, (Çev. Ömer Rıza Doğrul),c. II, Ankara, 1987.
  • Akdağ, Mustafa, Türkiye'nin İktisadi ve İçtimai Tarihi, İstanbul, 1995.
  • Aksüt, Hamza, Mezopotamya’dan Anadolu’ya Alevi Erenlerin İlk Savaşı (1240), Baba İshak, Ankara, 2006.
  • Altuntaş, Halil- Şahin, Muzaffer, Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı, Ankara, 2006.
  • Çamuroğlu, Reha, Tarih, Heterodoksi ve Babailer, İstanbul, 1992.
  • Dalyan, Murat Gökhan, Başlangıçtan 1570 Yılına Kadar Adıyaman Tarihi, Reform Matbaası, Ankara, 2007.
  • Donuk, Abdülkadir, Eski Türk Devletleri’nde İdari-Askeri Ünvan ve Terimler, İstanbul, 1988. Güngör, Erol,Tarihte Türkler, İstanbul, 1990.
  • Hüsameddin, Hüseyin, (Yasar), Amasya Tarihi, c. II, İstanbul, 1327-32.
  • İbn Bibi, Hüseyin b.Muhammed b.Ali El-Ca'feri Er-Rugadi, el-Evamirü'l-Alaiye fi'l-Umuri'l- Alaiye (Seçukname), c. II, (Haz. Mürsel Öztürk), Ankara, 1996.
  • Farsça Muhtasar Selçuknamesinden, Anadolu Selçuki Devleti Tarihi, (Çev. M. Nuri Gençosman), Ankara, 1941.
  • Kafesoğlu, İbrahim, Türk Milli Kültürü, İstanbul, 2005.
  • Koca, Salim ,”Türkiye Selçuklularında Ekonomik Politika”, Erdem Atatürk Kültür Merkezi Dergisi, c. 8, S.23, s. 465-484.
  • “Dini İnançların ve Düşüncelerin Politik Amaçlarda Kullanılmasına Dair Selçuklu Devrinden İbret Verici Bir Örnek: Babailer Ayaklanması”, Gazi Türkiyat, Güz 2012/11, s. 11-38.
  • Nizamu'l-Mülk, Siyasetname, (Haz. Mehmet Altay Köymen), Ankara, 1990.
  • Ocak, Ahmet Yaşar , Babailer İsyanı, Aleviliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu'da İslam- Türk Heterodoksisinin Teşekkülü, İstanbul, 2011.
  • “Baba İshak”, DİA, c. IV, İstanbul, 1991, s. 368-369.
  • Öngül, Ali, Selçuklular Tarihi II, Anadolu Selçukluları ve Beylikler, Manisa, 2007.
  • Öztoprak, Fahrettin, Oğuzların İsyanı ve Babai Türkmenler, İstanbul, 2012.
  • Rençber, Fevzi, Hakk Muhammed Ali Aşkı: Adıyaman Alevileri, Gece Kitaplığı, Ankara, 2016.
  • Sakin, Orhan, Anadolu'da Türkmenler ve Yörükler, İstanbul, 2006.
  • Sevim, Ali-Yücel, Yaşar, Türkiye Tarihi, Fetih, Selçuklu ve Beylikler Dönemi, Ankara, 1989.
  • Sevim, Ali- Merçil, Erdoğan, Selçuklu Devletleri Tarihi, Siyaset, Teşkilat ve Kültür, Ankara, 2014.
  • Simon, Saint Quentin De, Bir Keşişin Anılarında Tatarlar ve Anadolu, (Çev. Erendiz Özbayoğlu), Antalya, 2006.
  • Şapolyo, Enver Behnan, Selçuklu İmparatorluğu Tarihi, Ankara, 1972.
  • Tekin, Arslan, Selçuklu Tarihi, İstanbul, Nisan 2012.
  • Turan, Osman, Selçuklular Tarihi ve Türk-İslam Medeniyeti, İstanbul, 1993.
  • Selçuklular ve İslamiyet, İstanbul, 1971.
  • Selçuklular Zamanında Türkiye, İstanbul, 2010.
  • Türk Cihan Hakimiyeti Mefkuresi Tarihi, c. II, İstanbul, 2000.

TÜBİTAK ULAKBİM Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi Cahit Arf Bilgi Merkezi © 2019 Tüm Hakları Saklıdır.